Confirmation Bias คือ อคติทางความคิดที่ทำให้เราเลือกรับเฉพาะข้อมูลที่สนับสนุนความเชื่อเดิมของตนเอง และละเลยข้อมูลที่ขัดแย้งค่ะ ในโลกของการเทรด ปัญหานี้มักเข้ามากระทบการตัดสินใจจนทำให้เทรดเดอร์มองข้ามความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจริง ในบทความนี้ คุณน้าจะพามาทำความเข้าใจว่า Confirmation Bias คืออะไร พร้อมวิธีรับมือเพื่อไม่ให้พอร์ตพังค่ะ
หมายเหตุ: บทความนี้เป็นเพียงบทความให้ความรู้เท่านั้น ไม่ได้เป็นการชักชวนเพื่อลงทุนหรือคำแนะนำทางการเงินแต่อย่างใด การลงทุนมีความเสี่ยงและอาจทำให้สูญเสียเงินต้น ผลการดำเนินงานหรือประสบการณ์ในอดีตไม่ได้เป็นสิ่งยืนยันผลลัพธ์ในอนาคต โปรดใช้วิจารณญาณในการอ่าน
Confirmation Bias คืออะไร?
Confirmation Bias คือ พฤติกรรมทางอารมณ์หรืออคติทางการลงทุนรูปแบบหนึ่งที่เกิดขึ้นเมื่อเทรดเดอร์มีความเชื่อหรือมุมมองต่อทิศทางราคาในแบบใดแบบหนึ่ง แล้วพยายามค้นหา คัดกรอง หรือตีความข้อมูลข่าวสารและสัญญาณทางเทคนิคเฉพาะฝั่งที่ตรงกับความคิดของตนเอง ขณะเดียวกันก็ปฏิเสธหรือละเลยสัญญาณเตือนที่ขัดแย้งกับออเดอร์ของตนเองอย่างสิ้นเชิงค่ะ
Confirmation Bias ในการเทรดคืออะไร และเกิดขึ้นได้อย่างไร?
ในการเทรด ตลาดไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยตัวเลขเพียงอย่างเดียว แต่ยังขับเคลื่อนด้วยอารมณ์ของมนุษย์ ทำให้จิตวิทยาการเทรดเข้ามามีบทบาทสำคัญอย่างมาก กลไกการเกิด Confirmation Bias มักเริ่มจากการที่เราเปิดออเดอร์ไปแล้ว หรือมีความต้องการอยากจะเข้าเทรดฝั่งใดฝั่งหนึ่งเป็นพิเศษ สมองของเราจะเริ่มหาเหตุผลสนับสนุนความต้องการนั้น เพื่อให้เรารู้สึกปลอดภัยและมั่นใจในการตัดสินใจของตนเอง
เมื่อเกิด Confirmation Bias เทรดเดอร์มักจะมองหาเฉพาะ Indicator ที่ให้สัญญาณฝั่งเดียวกับตนเอง หรือเลือกอ่านข่าววิเคราะห์จากสำนักที่มองทิศทางเหมือนกัน จนมองข้ามสัญญาณเตือนภัยที่กราฟกำลังส่งออกมาค่ะ
Confirmation Bias ตัวอย่าง ในสถานการณ์เทรดจริง
คุณน้าขอยกตัวอย่างสถานการณ์ที่พบได้บ่อยในตลาด Forex ดังนี้ค่ะ
เทรดเดอร์ถือออเดอร์ Buy ในคู่เงิน EURUSD แต่ราคากลับปรับตัวลงและหลุดแนวรับสำคัญลงมา ซึ่งตามแผนเทรดแล้วควรตัดขาดทุน (Stop Loss) ทันที
แต่ด้วย Confirmation Bias ทำให้เทรดเดอร์คนนั้นพยายามเปิดดู Timeframe อื่น ๆ จนเจอเส้นแนวรับใน Timeframe ใหญ่ หรือพยายามค้นหาข่าวเชิงบวกของค่าเงิน EUR ในอินเทอร์เน็ต เพื่อนำมาปลอบใจตัวเองว่า “เดี๋ยวมันก็กลับขึ้นมา” ทั้งที่โครงสร้างราคาฝั่งเทคนิคัลเปลี่ยนเป็นเทรนด์ขาลงอย่างชัดเจนแล้ว
คำแนะนำจากคุณน้า
หากคุณพบว่าตัวเองกำลังใช้เวลาเปิดหาบทวิเคราะห์หลาย ๆ สำนักเพื่อหาคนที่มองทิศทางเดียวกับออเดอร์ที่คุณกำลังติดดอยอยู่ นั่นคือสัญญาณเตือนว่าคุณกำลังตกเป็นเหยื่อของ Confirmation Bias แล้วค่ะ
อคติทางการลงทุน อื่น ๆ ที่เทรดเดอร์มักเจอควบคู่กัน
นอกจาก Confirmation Bias แล้ว ในทางจิตวิทยาการเทรด อคติทางการลงทุนยังมีอีกหลายรูปแบบที่มักเกิดขึ้นพร้อมกันและส่งผลเสียต่อพอร์ตการลงทุน ได้แก่
Anchoring Bias (การยึดติดกับราคาเดิม)
Anchoring Bias คือ การที่เทรดเดอร์ยึดติดกับตัวเลขหรือราคาระดับใดระดับหนึ่งในอดีตเป็นหลักในการตัดสินใจ เช่น การยึดติดกับราคาที่เคยทำจุดสูงสุดเดิม (All-Time High) หรือยึดติดกับราคาเข้าซื้อของตัวเอง จนทำให้ปฏิเสธการยอมรับความจริงเมื่อสภาวะตลาดเปลี่ยนไป
Sunk Cost Fallacy (ความเสียดายต้นทุน)
Sunk Cost Fallacy คือ อคติทางอารมณ์ที่เกิดจากความเสียดายเงินทุน เวลา หรือความพยายามที่ได้เสียไปแล้ว ทำให้เทรดเดอร์เลือกที่จะถือออเดอร์ที่ขาดทุนต่อไป หรือแม้กระทั่งเติมเงินเข้าพอร์ตเพื่อถัวเฉลี่ยราคา (Martingale) ทั้งที่ไม่มีสัญญาณกลับตัว เพียงเพราะไม่อยากยอมรับการขาดทุนก้อนเดิมที่เกิดขึ้นไปแล้ว
วิธีแก้ Confirmation Bias เพื่อปรับจิตวิทยาการเทรดอย่างยั่งยืน
การก้าวข้าม Confirmation Bias ต้องอาศัยการฝึกฝนและวินัยในการเทรดอย่างเป็นระบบ โดยคุณน้ามีแนวทางปฏิบัติจริง 4 ข้อมาแนะนำดังนี้ค่ะ
- จดบันทึก Trading Journal อย่างเคร่งครัด: บันทึกเหตุผลในการเข้าเทรด ผลลัพธ์ และอารมณ์ขณะเทรด เพื่อนำมาทบทวนดูว่าเราเข้าเทรดด้วยระบบหรือเข้าด้วยอารมณ์อยากเอาชนะ
- ตั้งจุด Stop Loss ล่วงหน้าเสมอ: กำหนดจุดตัดขาดทุนที่ชัดเจนก่อนกดเปิดออเดอร์ และรักษาวินัยไม่ขยับ Stop Loss หนีเมื่อราคาเคลื่อนที่มาชน
- มองหาฝั่งตรงข้าม (Devil’s Advocate): ก่อนเปิดออเดอร์ ลองตั้งคำถามกับตัวเองเสมอว่า “ถ้าเรามองผิด กราฟจะมีโอกาสวิ่งไปทางไหนได้บ้าง?” หรือมองหาสัญญาณเตือนฝั่งตรงข้ามเสมอ
- วางแผนเทรดตามระบบ (System Trade): เทรดตามเงื่อนไขของระบบที่มีกฎการเข้า-ออกชัดเจน ไม่ใช้ความรู้สึกส่วนตัวในการตัดสินใจ
ข้อควรระวัง
การเทรดโดยไร้ Stop Loss ร่วมกับ Confirmation Bias เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เทรดเดอร์มือใหม่ล้างพอร์ต เพราะมักจะทนถือออเดอร์ขาดทุนด้วยความหวังว่าราคาจะวิ่งกลับมาค่ะ
คำถามที่พบบ่อย
Confirmation Bias ในการเทรดคืออะไร ต่างจากอคติทั่วไปอย่างไร?
Confirmation Bias ในการเทรดคือการเลือกรับเฉพาะข้อมูลที่เข้าข้างออเดอร์ของตนเอง ต่างจากอคติทั่วไปตรงที่ส่งผลกระทบถึงความเสี่ยงทางการเงินโดยตรง และเกิดขึ้นท่ามกลางสภาวะตลาดที่ผันผวนซึ่งมีเรื่องเงินทองเข้ามาเกี่ยวข้องค่ะ
จะรู้ได้อย่างไรว่าเรากำลังเกิด Confirmation Bias?
สังเกตได้เมื่อเราเริ่มค้นหาข่าวสารเพื่อหาเหตุผลสนับสนุนออเดอร์ที่กำลังขาดทุน หรือพยายามมองข้ามสัญญาณเตือนภัยทางเทคนิคัล แล้วบอกตัวเองว่าสัญญาณเหล่านั้นไม่น่าเชื่อถือค่ะ
วิธีแก้ Confirmation Bias ที่ได้ผลดีที่สุดสำหรับมือใหม่คืออะไร?
วิธีที่ได้ผลดีที่สุดคือการกำหนดแผนการเทรดที่มีจุด Stop Loss แน่นอนก่อนเข้าเทรดทุกครั้ง และปฏิบัติตามแผนโดยไม่ใช้อารมณ์เข้าแทรกแซงค่ะ
สรุปเกี่ยวกับ Confirmation Bias
Confirmation Bias คือ อคติทางอารมณ์ที่ทำให้เรามองเห็นเฉพาะสิ่งที่อยากเห็นในการเทรด ซึ่งเป็นกับดักทางจิตวิทยาที่บดบังการวิเคราะห์ตามความเป็นจริง หากเทรดเดอร์เข้าใจกลไกนี้และนำวิธีแก้ Confirmation Bias ไปปรับใช้ผ่านการตั้ง Stop Loss และการมีวินัยตามแผนการเทรด ก็จะช่วยลดการสูญเสียที่ไม่จำเป็นและสามารถเติบโตในตลาดได้อย่างมั่นคงค่ะ
การลงทุนมีความเสี่ยงและมีความผันผวนสูง นักลงทุนควรศึกษารายละเอียดให้รอบคอบทั้งปัจจัยพื้นฐานและปัจจัยทางเทคนิคก่อนการตัดสินใจลงทุนทุกครั้ง ผลการดำเนินงานในอดีตไม่ได้เป็นสิ่งยืนยันถึงผลในอนาคต บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้เท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำในการลงทุน ด้วยความปรารถนาดีจากทีมงานคุณน้าพาเทรด
บทความนี้จัดทำโดยทีมงานคุณน้าพาเทรด โดยมีการใช้เครื่องมือ AI ช่วยในการประมวลผลและเรียบเรียงข้อมูลเบื้องต้น ก่อนผ่านการตรวจทานและอนุมัติโดยทีมบรรณาธิการ
ขอขอบคุณข้อมูลจาก: Investopedia และ CFA Institute
สำหรับใครที่สนใจอ่านรีวิวโบรกเกอร์ : Review Brokers
บทความในเรื่องการลงทุนที่น่าสนใจ : Investing
คลังความรู้จากคุณน้า : Knowledge
