ภาษีฟรีแลนซ์ เรื่องใกล้ตัวที่สายลุยงานอิสระไม่ควรมองข้าม

ภาษีฟรีแลนซ์ คือ ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาที่ผู้ทำอาชีพอิสระ รับจ้างทั่วไป หรือเปิดรับงานส่วนตัวต้องยื่นชำระตามกฎหมายเมื่อมีรายได้ถึงเกณฑ์ที่กำหนดค่ะ

สำหรับคนที่ก้าวเข้าสู่วงการฟรีแลนซ์ใหม่ๆ หรือทำมาสักพักจนเริ่มมีรายได้เข้ามาหลายทาง หลายคนมักจะรู้สึกว่าเรื่องภาษีเป็นเรื่องซับซ้อนและน่าปวดหัวอยู่เสมอ บางคนยังเข้าใจผิดว่าการที่ผู้ว่าจ้างหักภาษี ณ ที่จ่ายไปแล้ว 3% ถือว่าเป็นการจ่ายภาษีครบจบในตัว ไม่ต้องยื่นภาษีอะไรอีก ซึ่งความเข้าใจผิดนี้อาจนำมาซึ่งเบี้ยปรับและเงินเพิ่มย้อนหลังโดยไม่รู้ตัวค่ะ ในบทความนี้ คุณน้าจะมาสรุปเรื่องภาษีฟรีแลนซ์ให้เข้าใจง่าย พร้อมวิธีคำนวณ การเลือกประเภทเงินได้ และทริคลดหย่อนภาษีให้ถูกกฎหมายกันค่ะ

หมายเหตุ: บทความนี้เป็นเพียงบทความให้ความรู้เท่านั้น ไม่ได้เป็นการชักชวนเพื่อลงทุนแต่อย่างใด โปรดใช้วิจารณญาณในการอ่าน

ภาษีฟรีแลนซ์ คืออะไร? ฟรีแลนซ์ต้องเสียภาษีไหม?

ภาษีฟรีแลนซ์ คือ ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาที่จัดเก็บจากผู้มีเงินได้จากการประกอบอาชีพอิสระ โดยคำนวณจากรายได้ทั้งหมดที่ได้รับตลอดทั้งปีภาษีค่ะ

หลายคนมักสงสัยว่า “เป็นฟรีแลนซ์ต้องเสียภาษีไหม?” คำตอบคือ ต้องเสียและต้องยื่นภาษีตามกฎหมายค่ะ หากคุณเป็นคนโสดและมีรายได้ตลอดทั้งปีเกิน 60,000 บาท คุณมีหน้าที่ต้อง “ยื่นแบบภาษี” (ภ.ง.ด.90) ตามกฎหมาย แม้ว่าคำนวณออกมาแล้วอาจจะยังไม่ต้อง “จ่ายภาษี” เพิ่มก็ตาม เพราะการยื่นภาษีกับการจ่ายภาษีเป็นคนละเรื่องกันนะคะ

การยื่นแบบคือการแจ้งสรรพากรว่าเรามีรายได้เท่าไหร่ ส่วนจะเสียภาษีหรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับเงินได้สุทธิหลังจากหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนแล้วค่ะ

โครงสร้างภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาสำหรับฟรีแลนซ์

การคำนวณ ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา สำหรับฟรีแลนซ์ ใช้อัตราภาษีแบบก้าวหน้า (ขั้นบันได) ตั้งแต่ 5% ถึง 35% โดยมีสูตรคำนวณพื้นฐานดังนี้ค่ะ

ฟรีแลนซ์ ยื่นภาษี 40(2) หรือ 40(8) ต่างกันยังไง?

สิ่งสำคัญที่สุดในการคำนวณภาษีของฟรีแลนซ์คือการจัดประเภทเงินได้ เพราะประเภทเงินได้ที่ต่างกันจะกำหนดสิทธิในการหักค่าใช้จ่ายที่ต่างกันอย่างสิ้นเชิงค่ะ

• เงินได้ประเภท 40(2) – เงินได้จากการรับทำงานให้: เป็นรายได้จากการรับจ้างทำของ ใช้ทักษะ แรงงาน หรือความรู้ความสามารถเป็นหลัก โดยที่ผู้ว่าจ้างไม่ได้จัดหาอุปกรณ์หรือต้นทุนวัตถุดิบให้ เช่น งานรับจ้างทำกราฟิก, รับแปลภาษา, ที่ปรึกษา, หรือรับจัดงาน Event
  • การหักค่าใช้จ่าย: หักค่าใช้จ่ายแบบเหมาได้ 50% ของรายได้ แต่รวมกันไม่เกิน 100,000 บาท
• เงินได้ประเภท 40(8) – เงินได้จากการพาณิชย์และธุรกิจ: เป็นรายได้จากอาชีพอิสระที่มีการลงทุน มีต้นทุนการผลิต อุปกรณ์ หรือการรับเหมาที่รวมทั้งค่าแรงและค่าของ เช่น ขายของออนไลน์, ยูทูบเบอร์/ครีเอเตอร์ที่มีต้นทุนสตูดิโอ, หรือโปรดิวเซอร์ที่รับจัดทำโปรดักชันเต็มรูปแบบ
  • การหักค่าใช้จ่าย: สามารถเลือกหักค่าใช้จ่ายแบบ เหมา 60% หรือ หักตามจริง (ต้องมีหลักฐานใบเสร็จถูกต้อง) ได้ตามความคุ้มค่าค่ะ

เคสพิเศษ: รับงานหลายประเภทพร้อมกัน ต้องแยกยื่นเงินได้ยังไง?

หากในปีภาษีนั้น คุณรับงานหลายรูปแบบ เช่น รับทำกราฟิก 40(2) ควบคู่กับเปิดร้านขายของออนไลน์ 40(8) คุณต้องแยกคำนวณรายได้แต่ละประเภทออกจากกันในการยื่นแบบนะคะ

• โดยเงินได้ 40(2) จะถูกนำไปหักค่าใช้จ่ายเหมา 50% (สูงสุดไม่เกิน 100,000 บาท)
• ส่วนเงินได้ 40(8) จะนำไปหักค่าใช้จ่ายเหมา 60% (หรือตามจริง) แยกต่างหาก

แล้วจึงนำเงินได้หลังหักค่าใช้จ่ายของทั้งสองทางมารวมกันเป็นเงินได้สะสมก่อนนำไปหักค่าลดหย่อนส่วนตัวค่ะ

ไขข้อสงสัยเรื่อง ภาษี หัก ณ ที่จ่าย และการเก็บเอกสาร 50 ทวิ

โดนหัก ณ ที่จ่าย 3% ต้องยื่นภาษีไหม?

คุณน้าพบว่าฟรีแลนซ์มือใหม่หลายคนเข้าใจผิดว่า เมื่อผู้ว่าจ้างหักภาษี ณ ที่จ่าย 3% ไปแล้ว ถือว่าเป็นการชำระภาษีล้ำหน้าจนจบกระบวนการแล้ว แต่ในความเป็นจริง การหัก ณ ที่จ่าย คือภาษีที่ถูกล่วงหน้าไว้ชั่วคราวเท่านั้นค่ะ

ผู้ว่าจ้างมีหน้าที่ตามกฎหมายที่จะต้องนำเงิน 3% นั้นไปส่งมอบให้กรมสรรพากรในนามของคุณ แต่คุณยังคงมีหน้าที่ต้องนำรายได้สุทธิทั้งปีมาคำนวณภาษีจริงเมื่อถึงสิ้นปีอยู่ดี หากภาษีจริงที่คำนวณได้น้อยกว่าเงินที่โดนหัก ณ ที่จ่ายสะสมไว้ คุณจะมีสิทธิขอคืนภาษี (Tax Refund) แต่ถ้าภาษีจริงสูงกว่า คุณก็ต้องจ่ายส่วนต่างเพิ่มค่ะ

วิธีจัดการเมื่อผู้ว่าจ้างไม่ส่งหนังสือรับรอง 50 ทวิ

หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (ใบ 50 ทวิ) คือหลักฐานสำคัญที่ระบุว่าเราถูกหักภาษีไปเท่าไหร่ หากถึงช่วงยื่นภาษีแล้วยังไม่ได้รับ ใบ 50 ทวิ คุณน้าแนะนำให้ทำตามขั้นตอนดังนี้ค่ะ:

1. ทวงถามย้อนหลังไปยังฝ่ายบัญชีของผู้ว่าจ้าง: ติดตามขอเอกสารไฟล์ PDF หรือฉบับจริงโดยตรง
2. เช็กระบบ My Tax Account ของกรมสรรพากร: ปัจจุบันบริษัทส่วนใหญ่ยื่นภาษีผ่านระบบ e-Filing ทำให้ข้อมูลการหัก ณ ที่จ่าย ชนเข้ากับระบบของสรรพากรโดยอัตโนมัติ คุณสามารถเข้าสแกนดูข้อมูลรายได้และยอดหัก ณ ที่จ่าย ได้ทันทีโดยไม่ต้องรอใบกระดาษค่ะ
3. ใช้หลักฐานการโอนเงินประกอบ: หากผู้ว่าจ้างไม่ยื่นข้อมูลและไม่ยอมออกใบ 50 ทวิ ให้เก็บสลิปโอนเงิน สัญญาจ้าง หรือใบแจ้งหนี้ไว้เป็นหลักฐานยื่นแสดงต่อสรรพากรเมื่อถูกขอตรวจค่ะ

ทริคขอคืนภาษี (Tax Refund) สำหรับฟรีแลนซ์

สำหรับฟรีแลนซ์ที่โดนหัก ณ ที่จ่าย 3% มาตลอดทั้งปี แต่มีรายได้รวมทั้งปีไม่สูงมาก (เช่น ไม่เกิน 300,000 บาท) เมื่อนำมาคำนวณหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนแล้ว มักจะมีภาษีที่ต้องจ่ายจริงเป็น 0 บาท หรือน้อยกว่ายอดที่โดนหักสะสมไว้ เงินภาษีที่ถูกหักไปแล้วนั้นจะกลายเป็นเงินล้นที่คุณสามารถกด “ขอคืนภาษี” ผ่านระบบยื่นภาษีออนไลน์ได้ค่ะ ถือเป็นเงินก้อนคืนเข้ากระเป๋าที่คุณไม่ควรปล่อยทิ้งไว้เฉยๆ นะคะ

ภาษี e-Payment เกณฑ์เงินโอนเข้าบัญชีที่ฟรีแลนซ์ยุคใหม่ต้องระวัง

นอกเหนือจากเอกสาร 50 ทวิแล้ว ฟรีแลนซ์ยุคดิจิทัลต้องทำความเข้าใจเรื่องภาษี e-Payment ซึ่งเป็นกฎหมายรายงานข้อมูลธุรกรรมลักษณะเฉพาะของสถาบันการเงินให้สรรพากรรับทราบด้วยค่ะ

ธนาคารและผู้ให้บริการ e-Wallet มีหน้าที่ต้องส่งข้อมูลบัญชีของคุณให้กรมสรรพากรตรวจสอบ หากเข้าเงื่อนไขข้อใดข้อหนึ่งดังต่อไปนี้ตามประกาศกรมสรรพากร

• มีรายการฝากหรือโอนเงินเข้าทุกบัญชีในธนาคารเดียวกัน รวมกันตั้งแต่ 3,000 ครั้งขึ้นไป/ปี (ไม่จำกัดจำนวนเงิน)
• มีรายการฝากหรือโอนเงินเข้าทุกบัญชีในธนาคารเดียวกัน รวมกันตั้งแต่ 400 ครั้งขึ้นไป/ปี และมียอดเงินรวมกันตั้งแต่ 2,000,000 บาทขึ้นไป/ปี

ตัวอย่างการคำนวณภาษีฟรีแลนซ์รายได้ 300,000 – 500,000 บาท

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น คุณน้าขอยกตัวอย่างการคำนวณภาษีจริงของฟรีแลนซ์กรณีรับงานรับจ้างทำกราฟิกอย่างเดียว

กรณีที่ 1: รายได้จากกราฟิกอย่างเดียว 40(2)

มีรายได้จากการรับจ้างทำกราฟิก 500,000 บาท และโดนหัก ณ ที่จ่าย 3% (15,000 บาท)

Step 1: คำนวณเงินได้สุทธิ

• รายได้รวม: 500,000 บาท
• หัก ค่าใช้จ่ายเหมา 40(2): -100,000 บาท (50% แต่ไม่เกิน 100,000 บาท)
• หัก ค่าลดหย่อนส่วนตัว: -60,000 บาท
• เงินได้สุทธิคงเหลือ: 340,000 บาท

Step 2: คำนวณภาษีตามอัตราขั้นบันได

สรุปผลลัพธ์: ถูกหัก ณ ที่จ่ายไว้แล้ว 15,000 บาท แต่จ่ายภาษีจริงเพียง 11,500 บาท จึงมีสิทธิขอคืนภาษี (Tax Refund) 3,500 บาท

กรณีที่ 2: รายได้ผสม 40(2) + ขายของออนไลน์ 40(8)

แบ่งรายได้เป็น รับจ้างทำกราฟิก 200,000 บาท และขายของออนไลน์ 300,000 บาท

Step 1: คำนวณเงินได้สุทธิ

• รายได้รวม: 500,000 บาท
• หัก ค่าใช้จ่ายเหมา: -280,000 บาท
  • 40(2) กราฟิก (50% ของ 200,000): 100,000 บาท
  • 40(8) ขายออนไลน์ (60% ของ 300,000): 180,000 บาท
• หัก ค่าลดหย่อนส่วนตัว: -60,000 บาท
• เงินได้สุทธิคงเหลือ: 160,000 บาท

Step 2: คำนวณภาษีตามอัตราขั้นบันได

สรุปผลลัพธ์: การมีประเภทรายได้ที่หักค่าใช้จ่ายตามจริงหรือเหมาได้เพิ่มขึ้น เช่น 40(8) ช่วยลดเงินได้สุทธิลง ทำให้เสียภาษีจริงเหลือเพียง 500 บาท เท่านั้น

ตัวอย่างการคำนวณภาษีฟรีแลนซ์ทั้ง 2 กรณีข้างต้นแสดงให้เห็นว่าการวางแผนภาษีฟรีแลนซ์อย่างถูกวิธีช่วยประหยัดเงินได้จริงค่ะ

Checklist ลดหย่อนภาษีฉบับคนทำงานอิสระ

เพื่อลดเงินได้สุทธิลงอีก ฟรีแลนซ์ควรรู้จักใช้สิทธิประโยชน์ลดหย่อนภาษีที่มีให้ครบถ้วนนะคะ:

• สิทธิพื้นฐาน: ค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท (ได้ทุกคนทันทีที่ยื่น)
• ประกันสังคม: ประกันสังคมมาตรา 39 หรือ มาตรา 40 ที่ส่งชำระเองตลอดปี สามารถนำมาหักลดหย่อนได้ตามจริง
• ประกันชีวิตและสุขภาพ: ประกันชีวิตทั่วไปลดหย่อนได้สูงสุด 100,000 บาท และประกันสุขภาพตนเองลดหย่อนได้ตามจริงไม่เกิน 25,000 บาท
• กองทุนเพื่อการออมและการเกษียณ: กองทุน SSF, RMF หรือ Thai ESG ที่นอกจากจะช่วยออมเงินในระยะยาวแล้ว ยังนำมายื่นลดหย่อนภาษีได้ตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนดค่ะ

ข้อควรระวังเรื่องภาษีฟรีแลนซ์ และเบี้ยปรับเงินเพิ่มย้อนหลัง

การละเลยไม่ยื่นภาษีเพราะคิดว่าสรรพากรคงตามไม่เจอนั้นมีความเสี่ยงสูงมากในยุคระบบภาษีดิจิทัลนะคะ หากถูกสุ่มตรวจพบภาษีย้อนหลัง คุณจะต้องรับภาระค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมดังนี้:

• เบี้ยปรับ: 1 ถึง 2 เท่าของเงินภาษีที่ต้องชำระ (กรณีไม่ยื่นแบบเลยปรับ 2 เท่า, ยื่นย้อนหลังปรับ 1 เท่า)
• เงินเพิ่ม: คิดดอกเบี้ยในอัตรา 1.5% ต่อเดือน (หรือ 18% ต่อปี) ของเงินภาษีที่ต้องชำระ โดยคำนวณนับตั้งแต่วันที่พ้นกำหนดเวลายื่นแบบจนถึงวันที่ชำระครบถ้วนค่ะ
• ค่าปรับทางอาญา: โทษปรับสูงสุดไม่เกิน 2,000 บาทสำหรับการไม่ยื่นแบบตามกำหนด

นอกจากนี้ ฟรีแลนซ์ที่มีเงินได้ประเภท 40(5)-40(8) อย่าลืมว่าต้องทำการยื่นภาษีครึ่งปี ภ.ง.ด.94 ในช่วงเดือนกรกฎาคม – กันยายนของทุกปี สำหรับรายได้ที่เกิดขึ้นในช่วงครึ่งปีแรก (มกราคม – มิถุนายน) เพิ่มเติมด้วยนะคะ

คำถามที่พบบ่อย

เป็นพนักงานประจำด้วย ทำงานฟรีแลนซ์ด้วย ต้องยื่นภาษียังไง?

ต้องนำรายได้ทั้ง 2 ทางมารวมยื่นแบบ ภ.ง.ด.90 ในช่วงต้นปีค่ะ โดยเงินเดือนประจำจะจัดเป็นเงินได้ประเภท 40(1) นำไปหักค่าใช้จ่ายเหมา 50% รวมกับ 40(2) ได้ไม่เกิน 100,000 บาท ส่วนรายได้จากงานฟรีแลนซ์ที่เป็น 40(8) สามารถนำไปหักค่าใช้จ่าย 60% แยกต่างหากได้ค่ะ

ยื่นภาษีครึ่งปี ภ.ง.ด.94 ต้องยื่นเมื่อไหร่ ใครต้องยื่นบ้าง?

ผู้ที่มีเงินได้ประเภท 40(5) ถึง 40(8) ที่มีรายได้ในช่วงครึ่งปีแรก (ม.ค. – มิ.ย.) เกิน 60,000 บาท (สำหรับคนโสด) มีหน้าที่ต้องยื่นแบบ ภ.ง.ด.94 ภายในช่วงเดือนกรกฎาคมถึงกันยายนของปีนั้นๆ ค่ะ ส่วนผู้ที่มีเงินได้ 40(1) และ 40(2) เพียงอย่างเดียว ไม่ต้องยื่นครึ่งปีค่ะ

รายได้ฟรีแลนซ์เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ต้องทำยังไงต่อ?

หากมีรายได้จากการรับจ้างหรือขายสินค้าเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปีภาษี คุณมีหน้าที่ตามกฎหมายที่จะต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT 7%) ภายใน 30 วันนับแต่วันที่มีรายได้เกินเกณฑ์ และต้องเรียกเก็บ VAT 7% นำส่งกรมสรรพากรทุกๆ เดือนเพิ่มเติมจากภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาค่ะ

สรุปเกี่ยวกับภาษีฟรีแลนซ์

เรื่องภาษีฟรีแลนซ์ไม่ใช่เรื่องน่ากลัวอย่างที่คิด หากเรามีการบริหารจัดการและจดบันทึกรายรับ-รายจ่ายอย่างเป็นระบบ สรุป 3 สิ่งสำคัญที่สายลุยงานอิสระต้องจำให้แม่นคือ:

1. แยกประเภทเงินได้ 40(2) และ 40(8) ให้ถูกต้องเพื่อรักษาสิทธิในการหักค่าใช้จ่าย
2. จัดเก็บใบ 50 ทวิ และหมั่นเช็กยอดเงินโอนเข้าบัญชีป้องกันการสแกน e-Payment
3. นำภาษีที่ถูกหัก ณ ที่จ่าย 3% มาคำนวณสิทธิขอคืนภาษีและวางแผนลดหย่อนภาษีล่วงหน้าค่ะ

การลงทุนมีความเสี่ยงและมีผันผวนสูง ผู้ลงทุนอาจสูญเสียเงินต้นบางส่วนหรือทั้งหมดได้ นักลงทุนควรศึกษารายละเอียดให้รอบคอบ ทั้งปัจจัยพื้นฐานและปัจจัยทางเทคนิค ก่อนการตัดสินใจลงทุน ผลการดำเนินงานในอดีตไม่ได้เป็นสิ่งยืนยันถึงผลในอนาคต บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้เท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำในการลงทุน บทความนี้จัดทำขึ้นโดยทีมงานร่วมกับเครื่องมือ AI เพื่อช่วยรวบรวมและเรียบเรียงข้อมูล และผ่านการตรวจทานโดยทีมบรรณาธิการก่อนเผยแพร่ ด้วยความปรารถนาดีจากทีมงานคุณน้าพาเทรด

ขอขอบคุณข้อมูลจาก: กรมสรรพากร

สำหรับใครที่สนใจอ่านรีวิวโบรกเกอร์ : Review Brokers

บทความในเรื่องการลงทุนที่น่าสนใจ : Investing

คลังความรู้จากคุณน้า : Knowledge