อนุสัญญาภาษีซ้อน เรื่องสำคัญของสายลงทุนหุ้นต่างประเทศ

อนุสัญญาภาษีซ้อน คือ ข้อตกลงร่วมกันระหว่างประเทศเพื่อป้องกันไม่ให้นักลงทุนหรือบุคคลธรรมดาต้องเสียภาษีซ้ำซ้อนจากเงินได้ก้อนเดียวกันค่ะ ยุคนี้การขยับขยายพอร์ตไปลงทุนต่างประเทศเป็นเรื่องใกล้ตัวมากขึ้น ทั้งการออมหุ้นสหรัฐฯ การซื้อ ETF ระดับโลก หรือกองทุนต่างประเทศ แต่หลายคนมักตกหลุมพะวงเรื่องเกณฑ์ภาษีใหม่ของสรรพากรไทย

ในบทความนี้ คุณน้าจะมาเจาะลึกทั้งกลไก อัตราหัก ณ ที่จ่าย แบบฟอร์ม W-8BEN และวิธีนำภาษีต่างประเทศมาใช้เครดิตภาษีในไทยให้เข้าใจง่ายและถูกต้องค่ะ

หมายเหตุ: บทความนี้เป็นเพียงบทความให้ความรู้เท่านั้น ไม่ได้เป็นการชักชวนเพื่อลงทุนแต่อย่างใด โปรดใช้วิจารณญาณในการอ่าน

อนุสัญญาภาษีซ้อน คืออะไร?

อนุสัญญาภาษีซ้อน หรือ DTA (Double Tax Agreement) คือ สนธิสัญญาทางภาษีที่รัฐบาลของสองประเทศทำข้อตกลงร่วมกัน เพื่อกำหนดสิทธิในการจัดเก็บภาษีแก่เงินได้ประเภทต่าง ๆ ของบุคคลหรือนิติบุคคลที่มีถิ่นที่อยู่ในประเทศคู่สัญญาค่ะ

ปัจจุบันประเทศไทยมีอนุสัญญาภาษีซ้อนกับหลายสิบประเทศทั่วโลก ครอบคลุมทั้งสหรัฐฯ ญี่ปุ่น จีน และประเทศในยุโรป ท่านสามารถตรวจสอบรายชื่อประเทศคู่สัญญาล่าสุดแบบเรียลไทม์ได้ที่หน้าเว็บไซต์ทางการของกรมสรรพากรค่ะ

วัตถุประสงค์หลักของข้อตกลงนี้ คือการขจัดภาระการเสียภาษีสองเด้ง (Double Taxation) ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อประเทศต้นทางที่เกิดรายได้ (Source Country) และประเทศที่นักลงทุนมีถิ่นที่อยู่ทางภาษี (Residence Country) ต่างฝ่ายต่างต้องการจัดเก็บภาษีจากเงินได้ก้อนเดียวกัน หากไม่มี DTA นักลงทุนอาจต้องถูกหักภาษีเต็มอัตราในต่างประเทศ และยังต้องนำเงินได้ก้อนเดิมมาคำนวณเสียภาษีในไทยอีกรอบ ทำให้ผลตอบแทนสุทธิลดลงอย่างน่าเสียดายค่ะ

DTA ภาษีการลงทุน ช่วยนักลงทุนต่างประเทศได้อย่างไร?

ข้อตกลง DTA ภาษีการลงทุน เข้ามาช่วยบรรเทาภาระภาษีให้นักลงทุนผ่าน 2 กลไกหลักตามสนธิสัญญาสากลค่ะ

1. การยกเว้นภาษี (Tax Exemption): กำหนดให้สิทธิการเก็บภาษีเป็นของประเทศใดประเทศหนึ่งเพียงแห่งเดียว เช่น กำไรจากการขายหุ้น (Capital Gain) ในหลายประเทศคู่สัญญาจะได้รับการยกเว้นภาษีในประเทศต้นทาง แล้วนำมาเสียภาษีเฉพาะในประเทศที่นักลงทุนมีถิ่นที่อยู่เท่านั้น
2. การเครดิตภาษี (Foreign Tax Credit): ยินยอมให้นำจำนวนภาษีที่ถูกหัก ณ ที่จ่ายไปแล้วในต่างประเทศ มาใช้หักลบ (Credit) ออกจากยอดภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาที่ต้องจ่ายในประเทศไทยได้ตามจริง

สำหรับการจัดเก็บ ภาษีหุ้นต่างประเทศ ตามเกณฑ์ของกรมสรรพากรไทยเมื่อนำเงินได้กลับเข้าประเทศ นักลงทุนจึงไม่จำเป็นต้องกังวลว่าเงินกำไรหรือปันผลจะถูกยึดภาษีซ้ำซ้อน หากรู้จักใช้สิทธิประโยชน์ตามข้อตกลง DTA อย่างถูกต้องค่ะ

อนุสัญญาภาษีซ้อน หัก ณ ที่จ่าย เท่าไหร่?

อัตราภาษีหัก ณ ที่จ่าย (Withholding Tax) สำหรับเงินปันผลจากหุ้นต่างประเทศจะแตกต่างกันไปตามข้อตกลง DTA ของแต่ละประเทศค่ะ โดยปกติหากไม่มีสนธิสัญญา อัตราหัก ณ ที่จ่ายอาจสูงถึง 30% แต่เมื่อมี DTA อัตราจะถูกลดทอนลงเหลือตามที่ตกลงกัน เช่น 10% ถึง 15%

หมายเหตุ: อัตราข้างต้นเป็นอัตราอ้างอิงตามโครงสร้าง DTA ทั่วไป ท่านควรตรวจสอบอัตราที่แน่นอนตามสัญชาติและประเภทบัญชีของท่านกับผู้ให้บริการหรือที่เว็บไซต์กรมสรรพากรอีกครั้งก่อนตัดสินใจค่ะ

แบบฟอร์ม W-8BEN กุญแจสำคัญของการลดภาษี ณ ที่จ่ายสหรัฐฯ

แบบฟอร์ม W-8BEN คือ เอกสารยืนยันสถานะการเป็นบุคคลธรรมดาที่ไม่ได้ถือสัญชาติอเมริกัน (Certificate of Foreign Status of Beneficial Owner for United States Tax Withholding and Reporting) เพื่อขอใช้สิทธิตามสนธิสัญญาภาษีซ้อนระหว่างไทยและสหรัฐฯ ค่ะ

หากนักลงทุนเทรดหุ้นสหรัฐฯ ผ่านโบรกเกอร์ไทยหรือโบรกเกอร์ต่างประเทศ ทางโบรกเกอร์มักจะให้กรอกแบบฟอร์ม W-8BEN ก่อนเริ่มส่งคำสั่งซื้อขาย เพื่อปรับลดอัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายเงินปันผลจากอัตราปกติ 30% ลงเหลือ 15% โดยอัตโนมัติค่ะ

ยื่นภาษีหุ้นต่างประเทศอย่างไร เมื่อมีอนุสัญญาภาษีซ้อน?

การยื่นภาษีหุ้นต่างประเทศในประเทศไทย กรณีมีเงินได้จากปันผลหรือกำไรจากการขายหุ้นที่ถูกหักภาษีในต่างประเทศไปแล้ว นักลงทุนสามารถนำยอดภาษีต่างประเทศมาใช้เป็น Foreign Tax Credit ในการยื่นแบบ ภ.ง.ด.90 ได้ค่ะ

ตัวอย่างการคำนวณ Foreign Tax Credit จากคุณน้า

คุณน้าขอยกตัวอย่างการคำนวณภาษีปันผลจากหุ้นสหรัฐฯ เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้นนะคะ

สมมติคุณน้าได้รับเงินปันผลจากหุ้นสหรัฐฯ เป็นเงิน 100,000 บาท

1. การหัก ณ ที่จ่ายที่สหรัฐฯ: เนื่องจากคุณน้ากรอก แบบฟอร์ม W-8BEN ไว้ จึงถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายตาม DTA ในอัตรา 15%
   1. คิดเป็นเงินภาษีที่จ่ายไปแล้ว 100,000 x 15% = 15,000 บาท (ได้รับเงินปันผลสุทธิเข้าบัญชี 85,000 บาท)
2. การคำนวณภาษีในไทย: เมื่อนำเงินปันผลก้อนนี้มาคำนวณรวมเป็นเงินได้มาตรา 40(4)(บ) ในแบบ ภ.ง.ด.90 หากคุณน้ามีฐานภาษีสุทธิในไทยอยู่ที่ 10%
   1. คำนวณภาษีที่ต้องจ่ายในไทยได้ 100,000 x 10% = 10,000 บาท
3. การใช้สิทธิเครดิตภาษี: DTA อนุญาตให้นำภาษีที่จ่ายในต่างประเทศ (15,000 บาท) มาเครดิตได้ แต่ไม่เกินจำนวนภาษีที่ต้องเสียในไทย (10,000 บาท)
   1. ดังนั้น คุณน้าจึงใช้สิทธิเครดิตภาษีได้เต็มจำนวน 10,000 บาท ส่งผลให้ไม่ต้องจ่ายภาษีเพิ่มในประเทศไทยสำหรับเงินปันผลก้อนนี้ค่ะ

ข้อควรระวังและสิ่งที่นักลงทุนมักเข้าใจผิดเกี่ยวกับ DTA

คุณน้าพบว่านักลงทุนหลายคนยังเข้าใจผิดเกี่ยวกับเรื่อง DTA อยู่บ่อย ๆ ซึ่งอาจนำไปสู่การวางแผนภาษีที่คลาดเคลื่อนได้ค่ะ

• ความเข้าใจผิดว่า DTA แปลว่าไม่ต้องเสียภาษีเลย: อนุสัญญาภาษีซ้อนไม่ได้มีไว้เพื่อให้ยกเว้นภาษีทั้งหมด แต่มีไว้เพื่อป้องกันไม่ให้เสียภาษีซ้ำซ้อน ดังนั้น หากอัตราภาษีในไทยสูงกว่าต่างประเทศ นักลงทุนยังคงมีหน้าที่ต้องจ่ายส่วนต่างภาษีเพิ่มในไทยค่ะ
• ข้อจำกัดเรื่องเอกสาร: หากไม่มีหลักฐานการถูกหักภาษีในต่างประเทศที่ชัดเจน สรรพากรไทยจะไม่ยินยอมให้ใช้นำมาหักเครดิตภาษี
• เงื่อนไขต่างกันตามประเภทเงินได้: DTA แบ่งแยกเกณฑ์ระหว่าง เงินปันผล (Dividends), ดอกเบี้ย (Interest) และ กำไรจากราคาหุ้น (Capital Gain) ซึ่งต้องตรวจสอบรายรายละเอียดเฉพาะข้อตกลงแต่ละประเทศค่ะ

คำถามที่พบบ่อย

ถ้าประเทศที่ไปลงทุนไม่มี DTA กับไทย จะเป็นอย่างไร?

หากประเทศต้นทางไม่มี DTA กับไทย นักลงทุนจะถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายในประเทศนั้นตามอัตราท้องถิ่นเต็มจำนวน และเมื่อนำเงินได้กลับเข้าไทย จะไม่สามารถนำภาษีที่จ่ายไปแล้วในต่างประเทศมาใช้สิทธิเครดิตภาษีได้ ทำให้ต้องเสียภาษีซ้ำสองรอบตามกฎหมายไทยค่ะ

กำไรจากการขายหุ้น (Capital Gain) ในต่างประเทศ ต้องเสียภาษีหัก ณ ที่จ่ายไหม?

ในประเทศส่วนใหญ่ที่เป็นคู่สัญญา DTA กับไทย เช่น สหรัฐฯ จะไม่มีการหักภาษี ณ ที่จ่ายสำหรับ Capital Gain ของนักลงทุนบุคคลธรรมดาต่างชาติ แต่ผู้ลงทุนต้องนำกำไรก้อนดังกล่าวมาคำนวณและยื่นเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาในไทยตามเกณฑ์ของกรมสรรพากรหากนำเงินเข้ามาในไทยค่ะ

แบบฟอร์ม W-8BEN มีอายุเท่าไหร่ ต้องกรอกใหม่เมื่อไหร่?

แบบฟอร์ม W-8BEN จะมีอายุการใช้งาน 3 ปีนับจากปีที่ลงนามค่ะ (สิ้นสุด ณ วันที่ 31 ธันวาคมของปีที่ 3) โดยปกติระบบของโบรกเกอร์จะแจ้งเตือนให้นักลงทุนทำการอัปเดตหรือลงนามใหม่เมื่อฟอร์มหมดอายุค่ะ

สรุปเกี่ยวกับอนุสัญญาภาษีซ้อน

อนุสัญญาภาษีซ้อน เป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยปกป้องนักลงทุนจากการถูกเก็บภาษีซ้ำซ้อน เมื่อออกไปสร้างผลตอบแทนในตลาดการลงทุนทั่วโลก การทำความเข้าใจกลไก DTA การใช้สิทธิ Foreign Tax Credit และการกรอกเอกสารอย่าง แบบฟอร์ม W-8BEN จะช่วยให้คุณรักษาผลตอบแทนสุทธิได้อย่างคุ้มค่า

การลงทุนมีความเสี่ยงและมีผันผวนสูง ผู้ลงทุนอาจสูญเสียเงินต้นบางส่วนหรือทั้งหมดได้ นักลงทุนควรศึกษารายละเอียดให้รอบคอบ ทั้งปัจจัยพื้นฐานและปัจจัยทางเทคนิค ก่อนการตัดสินใจลงทุน ผลการดำเนินงานในอดีตไม่ได้เป็นสิ่งยืนยันถึงผลในอนาคต บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้เท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำในการลงทุน

บทความนี้จัดทำขึ้นโดยทีมงานร่วมกับเครื่องมือ AI เพื่อช่วยรวบรวมและเรียบเรียงข้อมูล และผ่านการตรวจทานโดยทีมบรรณาธิการก่อนเผยแพร่ ด้วยความปรารถนาดีจากทีมงานคุณน้าพาเทรด

ขอขอบคุณข้อมูลจาก: กรมสรรพากร และ Internal Revenue Service (IRS)

สำหรับใครที่สนใจอ่านรีวิวโบรกเกอร์ : Review Brokers

บทความในเรื่องการลงทุนที่น่าสนใจ : Investing

คลังความรู้จากคุณน้า : Knowledge