Recession คืออะไร? ความเสี่ยงที่มือใหม่ต้องรู้ก่อนลงทุน

Recession คืออะไร?

Recession คือ ภาวะเศรษฐกิจถดถอย ที่ภาพรวมของกิจกรรมทางเศรษฐกิจภายในประเทศหรือทั่วโลกเกิดการชะลอตัวและหดตัวลงอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลาหนึ่ง 

ซึ่งสะท้อนให้เห็นผ่านเครื่องชี้วัดทางเศรษฐกิจหลายตัวที่ลดลงพร้อม ๆ กัน ไม่ว่าจะเป็นการผลิตภาคอุตสาหกรรม ยอดค้าปลีก การจ้างงาน และที่สำคัญที่สุดคือผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศหรือ GDP ค่ะ 

ในสภาวะปกติ เศรษฐกิจของประเทศควรจะเติบโตขึ้นเรื่อย ๆ ตามจำนวนประชากรและการบริโภค แต่เมื่อใดก็ตามที่เกิด ภาวะเศรษฐกิจถดถอย กลไกฟันเฟืองต่าง ๆ จะเริ่มทำงานช้าลง 

ผู้คนเริ่มลดการจับจ่ายใช้สอย ส่งผลให้บริษัทต่าง ๆ มีรายได้ลดลง ลดกำลังการผลิต และอาจนำไปสู่การเลิกจ้างงานในที่สุด ซึ่งกลายเป็นวัฏจักรเชิงลบที่ส่งผลกระทบต่อทุกคนในระบบเศรษฐกิจอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ค่ะ

สาเหตุและรูปแบบของภาวะเศรษฐกิจถดถอย

recession เกิดจากอะไร? เจาะลึกชนวนเหตุเศรษฐกิจ

หากถามว่า recession เกิดจากอะไร ในความเป็นจริงแล้วไม่มีชนวนเหตุเพียงอย่างเดียวที่ทำให้เกิดวิกฤต แต่เกิดจากปัจจัยลบหลายประการที่เข้ามาปะทุพร้อมกัน โดยคุณน้าสามารถสรุปชนวนเหตุหลัก ๆ ออกเป็น 3 ปัจจัยดังนี้ค่ะ:

• การลดลงอย่างรุนแรงของอุปสงค์ (Demand Shock): เกิดขึ้นเมื่อผู้บริโภคหรือภาคธุรกิจขาดความเชื่อมั่นในอนาคตอย่างกะทันหัน ทำให้เกิดพฤติกรรมการชะลอการใช้สอยและเก็บเงินสดไว้กับตัว เมื่อไม่มีคนซื้อ สินค้าก็ขายไม่ได้ การหมุนเวียนของเงินในระบบจึงหยุดชะลอลง
• วิกฤตการณ์ทางการเงิน (Financial Crisis): การเก็งกำไรที่มากเกินไปจนเกิดภาวะฟองสบู่ในสินทรัพย์บางประเภท (เช่น อสังหาริมทรัพย์หรือหุ้น) และเมื่อฟองสบู่แตก สถาบันการเงินจะขาดสภาพคล่องอย่างรุนแรง ตึงเครียดการปล่อยสินเชื่อ ทำให้ภาคธุรกิจขาดกระแสเงินสดในการดำเนินงาน
• นโยบายการเงินที่ตึงตัวเกินไป (Monetary Policy Shock): ในช่วงที่อัตราเงินเฟ้อพุ่งสูง ธนาคารกลางมักจะแก้ปัญหาด้วยการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยนโยบายอย่างรวดเร็ว ซึ่งหากปรับขึ้นแรงหรือนานเกินไป จะทำให้ต้นทุนการกู้ยืมของทั้งประชาชนและภาคธุรกิจสูงขึ้น จนกิจกรรมทางเศรษฐกิจหยุดชะงัก

ความแตกต่างระหว่าง Economic Recession กับ Technical Recession

ผลกระทบ Recession ต่อตลาดการเงินและนักลงทุน

เมื่อเกิด ผลกระทบ Recession สิ่งแรกที่จะเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจนในตลาดการเงินคือ พฤติกรรมการหลีกเลี่ยงความเสี่ยง (Risk-off) ของนักลงทุนทั่วโลกค่ะ เงินทุนจะไหลออกจากสินทรัพย์เสี่ยงสูง เช่น หุ้นเติบโตหรือคริปโทเคอร์เรนซี เพื่อวิ่งเข้าสู่สินทรัพย์ปลอดภัย (Safe Haven) 

นอกจากนี้ สภาพคล่องในตลาดจะลดลงอย่างรวดเร็ว บริษัทจดทะเบียนส่วนใหญ่จะมีผลประกอบการที่แย่ลงเนื่องจากกำลังซื้อของผู้บริโภคหดตัว นำไปสู่การปรับลดประมาณการกำไรและราคาหุ้นที่ร่วงลง

คุณน้าขอยกตัวอย่างวิกฤตเศรษฐกิจในอดีต

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น คุณน้าขอยกตัวอย่างวิกฤตการณ์เศรษฐกิจถดถอยครั้งใหญ่ในประวัติศาสตร์ที่ส่งผลกระทบสะเทือนเลื่อนลั่นไปทั่วโลก:

1. The Great Recession (วิกฤตซับไพรม์ ปี 2008): เกิดจากฟองสบู่ในภาคอสังหาริมทรัพย์ของสหรัฐฯ แตก ส่งผลให้สถาบันการเงินยักษ์ใหญ่อย่าง Lehman Brothers ต้องล้มละลาย วิกฤตครั้งนั้นทำให้สหรัฐฯ เผชิญกับ Technical Recession ยาวนานถึง 18 เดือน อัตราการว่างงานพุ่งสูงแตะ 10% (ที่มา: Bureau of Labor Statistics) และตลาดหุ้นทั่วโลกดิ่งลงมากกว่า 50% (ที่มา: Federal Reserve Bank of St. Louis) 
2. Covid-19 Recession (วิกฤตโรคระบาด ปี 2020): เป็นภาวะเศรษฐกิจถดถอยที่เกิดขึ้นรวดเร็วที่สุดจากมาตรการ Lockdown ทั่วโลก กิจกรรมทางเศรษฐกิจหยุดชะงักงันทันที แม้จะเป็นการถดถอยที่สั้น แต่สร้างความเสียหายรุนแรง ทำให้ธนาคารกลางทั่วโลกต้องดําเนินนโยบายพิมพ์เงินเยียวยาจำนวนมหาศาล ซึ่งกลายมาเป็นต้นตอของปัญหาเงินเฟ้อสูงในเวลาต่อมาค่ะ

การทำความเข้าใจเหตุการณ์เหล่านี้ผ่าน ข่าว forex และการศึกษา fundamental analysis forex จะช่วยให้พวกเราเท่าทันสภาวะตลาด และไม่ตื่นตระหนกจนตัดสินใจผิดพลาดในช่วงที่เกิดวิกฤตจริงค่ะ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

เศรษฐกิจถดถอยคืออะไรและแตกต่างจากเศรษฐกิจตกต่ำอย่างไร?

เศรษฐกิจถดถอย (Recession) คือ การชะลอตัวของเศรษฐกิจในระยะสั้นถึงปานกลาง (GDP ติดลบติดต่อกันตั้งแต่ 2 ไตรมาสขึ้นไป) 

แต่หากกิจกรรมทางเศรษฐกิจหดตัวรุนแรง ลากยาวต่อเนื่องเป็นเวลาหลายปี และอัตราการว่างงานพุ่งสูงวิกฤต (เช่น วิกฤต Great Depression ปี 1930) สถานการณ์นั้นจะถูกเรียกว่า “เศรษฐกิจตกต่ำ (Depression)” ซึ่งรุนแรงและฟื้นตัวยากกว่ามากค่ะ

เมื่อเกิด Recession นักลงทุนควรปรับพอร์ตอย่างไร?

นักลงทุนควรเน้นการกระจายความเสี่ยงและปรับเปลี่ยนสัดส่วนสินทรัพย์ โดยลดสัดส่วนของหุ้นกลุ่มวัฏจักร (Cyclical Stocks) ที่อ่อนไหวต่อเศรษฐกิจ 

แล้วหันไปเพิ่มน้ำหนักในหุ้นกลุ่มปลอดภัย (Defensive Stocks) เช่น หุ้นกลุ่มโรงพยาบาล สินค้าอุปโภคบริโภคพื้นฐาน หรือกองทุนตราสารหนี้ระยะสั้น และทองคำ เพื่อช่วยปกป้องเงินทุนหลักค่ะ

recession ส่งผลอย่างไรต่อค่าเงินในตลาด Forex?

ในช่วงวิกฤต เงินสกุลหลักที่ทำหน้าที่เป็น Safe Haven เช่น ดอลลาร์สหรัฐ (USD) หรือเยนญี่ปุ่น (JPY) มักจะแข็งค่าขึ้น เนื่องจากนักเทรดโยกเงินออกจากสกุลเงินของประเทศตลาดเกิดใหม่ (Emerging Markets) ที่มีความเสี่ยงสูง 

อย่างไรก็ตาม หากประเทศใดประเทศหนึ่งเผชิญกับ Recession รุนแรงกว่าภูมิภาคอื่น ค่าเงินของประเทศนั้น ๆ ก็อาจอ่อนค่าลงอย่างมากจากแรงเทขายและนโยบายลดดอกเบี้ยของธนาคารกลางค่ะ

สรุป Recession คืออะไร

สรุปง่าย ๆ Recession คือสภาวะที่เศรษฐกิจกำลัง “ป่วย” และเข้าสู่ช่วงหดตัวลง ซึ่งเป็นเรื่องธรรมชาติของวัฏจักรเศรษฐกิจที่มีขึ้นย่อมมีลง

สิ่งสำคัญสำหรับนักลงทุนไม่ใช่การกลัวจนไม่กล้าทำอะไร แต่คือการเตรียมความพร้อม เรียนรู้วิธีการทำ risk management forex หรือการบริหารจัดการความเสี่ยงในพอร์ตโฟลิโอของตัวเองให้แข็งแกร่ง 

เพื่อให้พอร์ตของเราสามารถอยู่รอดปลอดภัยและพร้อมที่จะเติบโตอย่างก้าวกระโดดอีกครั้งเมื่อเศรษฐกิจฟื้นตัวกลับมาค่ะ

ขอขอบคุณข้อมูลจาก:

• NBER (National Bureau of Economic Research) 
• Federal Reserve Bank of St. Louis (FRED)
• Bureau of Labor Statistics (BLS) 

สำหรับใครที่สนใจอ่านรีวิวโบรกเกอร์ : Review Brokers

บทความในเรื่องการลงทุนที่น่าสนใจ : Investing

คลังความรู้จากคุณน้า : Knowledge