อรรถประโยชน์ คือ ระดับความพึงพอใจหรือประโยชน์ที่ผู้บริโภคได้รับจากการใช้จ่ายซื้อสินค้าหรือบริการในแต่ละครั้งค่ะ หลายคนที่เพิ่งเริ่มต้นทำงานอาจเคยสงสัยว่าทำไมการช้อปปิ้งของชิ้นแรกถึงสร้างความสุขได้มากกว่าชิ้นต่อๆ มา หรือทำไมการมีเงินเก็บก้อนแรกถึงทำให้อุ่นใจเป็นพิเศษ ในบทความนี้ คุณน้าจะพาทุกคนมาทำความเข้าใจว่าแนวคิดนี้ทำงานอย่างไร และช่วยให้เราตัดสินใจเรื่องเงินได้รอบคอบขึ้นได้อย่างไรค่ะ
หมายเหตุ: บทความนี้เป็นเพียงบทความให้ความรู้เท่านั้น ไม่ได้เป็นการชักชวนเพื่อลงทุนแต่อย่างใด โปรดใช้วิจารณญาณในการอ่าน
อรรถประโยชน์ คืออะไร?
อรรถประโยชน์ หรือ Utility ในทางเศรษฐศาสตร์ คือ การวัดระดับความพึงพอใจ ความสุข หรือคุณค่าที่แต่ละบุคคลได้รับจากการบริโภคสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ณ ช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง ความพึงพอใจนี้เป็นเรื่องเฉพาะบุคคลอย่างแท้จริง เพราะสินค้าชนิดเดียวกันอาจมอบความสุขให้แต่ละคนไม่เท่ากัน ขึ้นอยู่กับความจำเป็น รสนิยม และสถานการณ์ในชีวิต
คุณน้าขอยกตัวอย่างกาแฟแก้วโปรดในตอนเช้าของวันทำงานที่เร่งรีบ กาแฟแก้วนั้นมอบความกระปรี้กระเปร่าและความพึงพอใจให้อย่างมหาศาล แต่หากมีคนยื่นกาแฟแก้วที่สองหรือแก้วที่สามให้ดื่มติดต่อกันทันที ความรู้สึกฟินในตอนแรกย่อมลดฮวบลง กลไกความรู้สึกตรงนี้นี่เองที่อธิบายความหมายของระดับความสุขที่ได้รับจากการบริโภคได้อย่างชัดเจนค่ะ
ทฤษฎีอรรถประโยชน์ มีกี่ประเภท?
ทฤษฎีอรรถประโยชน์ แบ่งออกเป็น 2 แนวคิดหลักตามวิธีการวัดระดับความพึงพอใจ ได้แก่ ทฤษฎีที่วัดค่าเป็นตัวเลขได้ และทฤษฎีที่วัดค่าด้วยการจัดอันดับความชอบ ดังนี้ค่ะ
1. ทฤษฎีที่วัดเป็นตัวเลขได้ (Cardinal Utility)
สำนักคิดดั้งเดิมเชื่อว่าความพึงพอใจสามารถวัดออกมาเป็นตัวเลขได้ตรงๆ โดยใช้หน่วยวัดสมมติที่เรียกว่า ยูทิล (Util) เช่น การกินเค้กชิ้นแรกอาจได้ความสุข 10 ยูทิล ชิ้นที่สองได้ 6 ยูทิล แม้ในชีวิตจริงเราจะไม่สามารถติดมิเตอร์วัดความสุขออกมาเป็นตัวเลขเป๊ะๆ ได้ แต่แนวคิดนี้ช่วยให้นักเศรษฐศาสตร์คำนวณพฤติกรรมการตัดสินใจของผู้บริโภคในเชิงคณิตศาสตร์ได้ง่ายขึ้น
2. ทฤษฎีที่วัดด้วยการจัดลำดับความชอบ (Ordinal Utility)
สำนักคิดยุคต่อมามองว่าจิตใจของมนุษย์วัดเป็นตัวเลขเดี่ยวๆ ได้ยาก สิ่งที่ทำได้จริงคือการจัดลำดับความพึงพอใจ เช่น เราบอกได้ว่าเราชอบดื่มชามากกว่ากาแฟ หรือชอบไปเที่ยวต่างจังหวัดมากกว่าการเดินห้างสรรพสินค้า แนวคิดนี้จึงเน้นการเปรียบเทียบทางเลือกเพื่อหาจุดที่คุ้มค่าที่สุดภายใต้งบประมาณที่มีจำกัดค่ะ
กฎของอรรถประโยชน์ส่วนเพิ่ม ทำไมยิ่งได้เยอะ ยิ่งฟินน้อยลง?
กฎการลดน้อยถอยลงของอรรถประโยชน์ส่วนเพิ่ม ระบุว่า เมื่อเราบริโภคสินค้าชนิดเดิมเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ความพึงพอใจที่ได้รับจากสินค้าหน่วยที่เพิ่มขึ้นนั้นจะมีแนวโน้มลดลงเสมอ ความพึงพอใจของหน่วยที่เพิ่มขึ้นนี้เรียกว่า อรรถประโยชน์ส่วนเพิ่ม ซึ่งเป็นตัวกำหนดว่าเราควรหยุดซื้อของชิ้นนั้นเมื่อใด
ลองนึกภาพตอนเห็นป้ายลดราคาเสื้อผ้าตัวละ 300 บาท ตัวแรกที่ซื้อมาทำให้รู้สึกคุ้มค่าและมีความสุขมาก แต่พอซื้อตัวที่สอง ตัวที่สาม ลวดลายคล้ายๆ กัน ความสุขที่ได้รับจะเริ่มแผ่วลง ยิ่งถ้าซื้อมาถึงตัวที่ห้าจนล้นตู้ เสื้อผ้าชิ้นหลังๆ แทบไม่สร้างความสุขเพิ่มขึ้นเลย แต่กลับกลายเป็นภาระในการจัดเก็บและทำให้กระเป๋าเงินแฟบลงโดยไม่จำเป็น
คำแนะนำจากคุณน้า
เทคนิคดึงสติก่อนช้อปปิ้งนะคะ ทุกครั้งที่เห็นโปรโมชั่นซื้อชิ้นที่สองลด 50% ให้ถามตัวเองก่อนว่าของชิ้นที่สองนั้นให้ความสุขคุ้มค่ากับเงินที่ต้องจ่ายเพิ่มจริงหรือไม่ หากความต้องการของเราจบลงตั้งแต่ชิ้นแรก การไม่ซื้อชิ้นที่สองจะช่วยให้เรา แก้นิสัยช้อปเก่ง วิธีประหยัดเงินง่ายๆ ได้ดีขึ้น และช่วยรักษาเงินสดไว้ใช้ในยามจำเป็นค่ะ
นำแนวคิดอรรถประโยชน์มาใช้กับการวางแผนการเงินอย่างไร?
การนำแนวคิดเรื่องระดับความพึงพอใจมาปรับใช้กับเงินในกระเป๋า ช่วยให้เรามองเห็นคุณค่าที่แท้จริงของเงินแต่ละบาทที่หามาได้ โดยแบ่งการประยุกต์ใช้ได้ 2 มิติสำคัญค่ะ
1. การบริหารเงินออมและการใช้จ่าย
เงินบาทแรกที่เราประหยัดได้เพื่อสร้างเงินสำรองฉุกเฉิน มอบความอุ่นใจและความมั่นคงทางจิตใจสูงมาก เมื่อเปรียบเทียบกับเงินก้อนหลังๆ ที่อาจนำไปซื้อของฟุ่มเฟือยเพื่อความบันเทิงชั่วคราว การเข้าใจเรื่องนี้จะช่วยให้เราวางแผน การเงินส่วนบุคคล ได้อย่างสมดุล ไม่ตึงเกินไปจนไม่มีความสุข และไม่หย่อนเกินไปจนไม่มีเงินเก็บ ช่วยให้สามารถออมเงินอย่างฉลาด ใช้เงินสร้างความสุขได้ในระยะยาว
2. การจัดสรรพอร์ตและการบริหารความเสี่ยง
ในการลงทุน ผลตอบแทนที่เพิ่มขึ้นย่อมมาพร้อมกับความผันผวน การเทหน้าตักทุ่มเงินทั้งหมดลงในสินทรัพย์ที่มีความเสี่ยงสูงเพียงอย่างเดียว แม้จะมีโอกาสได้กำไรมาก แต่ความเครียดและความเสี่ยงที่อาจสูญเสียเงินต้นจะลดทอนความสุขในชีวิตลง การจัดสัดส่วนพอร์ตด้วยการกระจายความเสี่ยงไปในสินทรัพย์ที่หลากหลาย จึงช่วยรักษาสมดุลของความมั่งคั่งและความสบายใจของนักลงทุนได้อย่างยั่งยืน ทั้งนี้ ตัวเลขความมั่นใจในการใช้จ่ายของผู้บริโภคสามารถติดตามเพิ่มเติมได้จากดัชนีความเชื่อมั่นผู้บริโภคที่รายงานโดยหน่วยงานทางการค่ะ
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
อรรถประโยชน์หน่วยสุดท้าย (Marginal Utility) คืออะไร?
อรรถประโยชน์หน่วยสุดท้าย คือ ความพึงพอใจที่เปลี่ยนแปลงไปจากการบริโภคสินค้าหรือบริการเพิ่มขึ้นอีก 1 หน่วย เป็นเครื่องมือที่ใช้ตัดสินใจว่าการจ่ายเงินเพิ่มเพื่อซื้อของอีกหนึ่งชิ้นนั้นคุ้มค่าหรือไม่ หากความพึงพอใจส่วนเพิ่มต่ำกว่าราคาที่ต้องจ่าย ผู้บริโภคควรหยุดซื้อทันทีค่ะ
อรรถประโยชน์รวม กับ อรรถประโยชน์ส่วนเพิ่ม ต่างกันอย่างไร?
อรรถประโยชน์รวม หมายถึง ความพึงพอใจทั้งหมดที่ได้รับจากการบริโภคสินค้าในปริมาณหนึ่ง ส่วนอรรถประโยชน์ส่วนเพิ่ม หมายถึง ความสุขที่ได้รับเฉพาะจากสินค้าชิ้นล่าสุดที่เพิ่มเข้ามา โดยอรรถประโยชน์รวมจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ตราบใดที่ค่าส่วนเพิ่มยังคงมีค่าเป็นบวกค่ะ
ทฤษฎีอรรถประโยชน์ช่วยลดความเสี่ยงในการลงทุนได้อย่างไร?
ทฤษฎีนี้ช่วยให้นักลงทุนตระหนักถึงมูลค่าของเงินและผลตอบแทนส่วนเพิ่มอย่างมีสติ ทำให้ไม่โลภจนเกินไป และไม่ทุ่มเงินลงในสินทรัพย์เสี่ยงสูงจนเกินความสามารถในการรับความผันผวน ช่วยเตือนใจให้เน้นการรักษาเงินต้นควบคู่กับการสร้างความสุขทางการเงินอย่างสมดุลค่ะ
สรุป อรรถประโยชน์ คือ
อรรถประโยชน์ คือ เครื่องมือทางความคิดที่เตือนสติให้เรารู้จักประเมินความสุขที่แท้จริงจากการใช้เงิน ไม่ว่าจะเป็นการเลือกซื้อของในชีวิตประจำวัน หรือการตัดสินใจจัดสรรเงินลงทุน การเข้าใจว่าความสุขจากสิ่งเดิมๆ มีวันลดน้อยถอยลง จะช่วยให้เราหยุดใช้จ่ายเกินตัว หันมาจัดสรรเงินอย่างมีวินัย และสร้างความมั่นคงทางการเงินได้อย่างสบายใจในระยะยาวค่ะ
การลงทุนมีความเสี่ยงและมีผันผวนสูง ผู้ลงทุนอาจสูญเสียเงินต้นบางส่วนหรือทั้งหมดได้ นักลงทุนควรศึกษารายละเอียดให้รอบคอบ ทั้งปัจจัยพื้นฐานและปัจจัยทางเทคนิค ก่อนการตัดสินใจลงทุน ผลการดำเนินงานในอดีตไม่ได้เป็นสิ่งยืนยันถึงผลในอนาคต บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้เท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำในการลงทุน บทความนี้จัดทำขึ้นโดยทีมงานร่วมกับเครื่องมือ AI เพื่อช่วยรวบรวมและเรียบเรียงข้อมูล และผ่านการตรวจทานโดยทีมบรรณาธิการก่อนเผยแพร่ ด้วยความปรารถนาดีจากทีมงานคุณน้าพาเทรด
ขอขอบคุณข้อมูลจาก: ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย และ ธนาคารแห่งประเทศไทย
สำหรับใครที่สนใจอ่านรีวิวโบรกเกอร์ : Review Brokers
บทความในเรื่องการลงทุนที่น่าสนใจ : Investing
คลังความรู้จากคุณน้า : Knowledge
