บริษัท Unicorn คืออะไร รู้จักสตาร์ทอัพมูลค่าพันล้าน

เคยได้ยินคำว่า “ยูนิคอร์น” ในข่าวสตาร์ทอัพแล้วสงสัยไหมคะว่าหมายถึงอะไร คุณน้าขออธิบายง่ายๆ ว่าบริษัท Unicorn คือธุรกิจสตาร์ทอัพ (Startup) ภาคเอกชนที่ยังไม่ได้เข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ แต่มีมูลค่าประเมินกิจการ (Valuation) สูงเกินกว่า 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็นเงินไทยมากกว่า 30,000 ล้านบาทค่ะ คำศัพท์นี้ถูกนำมาใช้เพื่อสะท้อนถึงความหายากและโอกาสสำเร็จที่เกิดขึ้นได้น้อยมากในโลกธุรกิจยุคใหม่ วันนี้คุณน้าจะมาเจาะลึกความหมาย ประเภทระดับมูลค่า รายชื่อยูนิคอร์นที่น่าจับตามอง รวมถึงโอกาสในการลงทุนกันค่ะ

หมายเหตุ: บทความนี้เป็นเพียงบทความให้ความรู้เท่านั้น ไม่ได้เป็นการชักชวนเพื่อลงทุนแต่อย่างใด โปรดใช้วิจารณญาณในการอ่าน

บริษัท Unicorn คืออะไร

บริษัท Unicorn คือธุรกิจสตาร์ทอัพที่เติบโตอย่างก้าวกระโดดจนมีมูลค่ากิจการแตะระดับ 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐขึ้นไป โดยที่บริษัทยังคงสถานะเป็นบริษัทเอกชน (Private Company) และยังไม่ได้เสนอขายหุ้นต่อประชาชนทั่วไปเป็นครั้งแรก (IPO) ในตลาดหลักทรัพย์

ในปัจจุบันระบบนิเวศของสตาร์ทอัพทั่วโลกขยายตัวอย่างต่อเนื่อง โดยตามข้อมูลของ CB Insights ณ ปีที่เผยแพร่บทความนี้ มีจำนวนธุรกิจ Unicorn สะสมทั่วโลกมากกว่า 1,200 แห่ง กระจายตัวอยู่ในศูนย์กลางเทคโนโลยีสำคัญอย่างสหรัฐอเมริกา จีน อินเดีย และภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ค่ะ

นอกจากคำว่า Unicorn แล้ว ในวงการร่วมลงทุน (Venture Capital) ยังมีการแบ่งระดับมูลค่าของสตาร์ทอัพออกเป็นอีกหลายชื่อเรียกตามขนาดความใหญ่ของกิจการ ดังนี้ค่ะ

ทำไมถึงเรียกว่าบริษัท Unicorn

คำว่า Unicorn ถูกนำมาใช้ในวงการธุรกิจครั้งแรกเมื่อปี ค.ศ. 2013 โดย ไอลีน ลี (Aileen Lee) นักลงทุนผู้ก่อตั้งกองทุน Cowboy Ventures ในสหรัฐอเมริกา เธอใช้คำนี้เพื่อเปรียบเปรยถึงความหายากของสตาร์ทอัพที่สามารถสร้างมูลค่าบริษัทได้สูงถึง 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

เหตุผลที่เปรียบเทียบกับ “ยูนิคอร์น” ซึ่งเป็นสัตว์ในตำนานและนิยายปรัมปรา ก็เพราะในบรรดาสตาร์ทอัพนับแสนแห่งที่ก่อตั้งขึ้นทั่วโลก มีเพียงสัดส่วนที่น้อยมากเท่านั้นที่จะอยู่รอดและเติบโตจนก้าวข้ามเส้นแบ่งมูลค่าพันล้านดอลลาร์ได้สำเร็จ การเกิดขึ้นของยูนิคอร์นแต่ละแห่งจึงเปรียบเสมือนปรากฏการณ์ที่หาชมได้ยากในโลกธุรกิจค่ะ

ทำไมการเกิดบริษัท Unicorn ถึงน่าจับตามอง

การถือกำเนิดของธุรกิจ Unicorn ไม่ได้เป็นเพียงตัวเลขความสำเร็จของผู้ก่อตั้งเท่านั้น แต่ยังสะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างของเศรษฐกิจและพฤติกรรมผู้บริโภคในยุคดิจิทัล โดยมีเหตุผลสำคัญที่ทำให้วงการธุรกิจทั่วโลกให้ความสนใจ ดังนี้ค่ะ

1. ตัวชี้วัดศักยภาพของนวัตกรรมและเทคโนโลยี สตาร์ทอัพที่ก้าวสู่ระดับนี้มักใช้เทคโนโลยีเป็นแกนหลักในการแก้ปัญหาเดิมๆ ของผู้บริโภคได้อย่างตรงจุด ทำให้เกิดการขยายฐานผู้ใช้งานแบบทวีคูณ (Scalability) โดยไม่จำเป็นต้องใช้ต้นทุนเพิ่มตามสัดส่วนลูกค้าเหมือนธุรกิจแบบดั้งเดิม
2. สร้างแรงดึงดูดเม็ดเงินลงทุนเข้าสู่ประเทศ เมื่อประเทศใดมีธุรกิจยูนิคอร์นเกิดขึ้น ย่อมแสดงให้เห็นถึงความพร้อมของโครงสร้างพื้นฐาน บุคลากรด้านเทคโนโลยี และสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการทำธุรกิจ ซึ่งช่วยดึงดูดกองทุน Venture Capital จากต่างประเทศให้เข้ามาลงทุนเพิ่มมากขึ้น
3. ต้นแบบของบริษัทมหาชนยักษ์ใหญ่ในอนาคต บริษัทเทคโนโลยีระดับโลกที่เราคุ้นเคยในปัจจุบันหลายแห่ง ล้วนเคยผ่านจุดเริ่มต้นของการเป็นยูนิคอร์นมาก่อน ก่อนที่จะเติบโตจนเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ (IPO) เช่น Uber, Airbnb, Grab, Xiaomi และ Snapchat ซึ่งล้วนสร้างผลกระทบเชิงบวกและเปลี่ยนวิถีชีวิตของผู้คนทั่วโลก

ปัจจัยสำคัญที่ผลักดันให้สตาร์ทอัพก้าวสู่ระดับ Unicorn

หากสังเกตโมเดลธุรกิจของกลุ่มยูนิคอร์น สตาร์ทอัพที่ประสบความสำเร็จมักมีองค์ประกอบร่วมกันหลายประการ ซึ่งช่วยสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขันอย่างยั่งยืน ดังนี้ค่ะ

• โมเดลธุรกิจที่ขยายตัวได้เร็ว (High Scalability): สามารถให้บริการลูกค้าจำนวนมากผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัลหรือซอฟต์แวร์ได้พร้อมกันทั่วโลก
• ผลกระทบจากเครือข่าย (Network Effect): ยิ่งมีผู้ใช้งานในระบบมากเท่าไหร่ คุณค่าของแพลตฟอร์มก็จะยิ่งเพิ่มสูงขึ้นเท่านั้น ทำให้คู่แข่งรายใหม่เข้ามาแย่งส่วนแบ่งตลาดได้ยาก
• การแก้ไขปัญหาที่ชัดเจน (Strong Pain Point Solution): มุ่งเน้นการลดขั้นตอนที่ยุ่งยาก ลดต้นทุน หรือเพิ่มความสะดวกสบายในชีวิตประจำวัน เช่น ระบบชำระเงินออนไลน์ บริการขนส่งพัสดุ หรือปัญญาประดิษฐ์ (AI)
• ทีมผู้บริหารและการระดมทุนที่แข็งแกร่ง: มีผู้ก่อตั้งที่มีวิสัยทัศน์ชัดเจน และได้รับการสนับสนุนจากนักลงทุนสถาบันที่มีเครือข่ายทางธุรกิจระดับสากล

ตัวอย่างบริษัท Unicorn ระดับโลกที่น่าสนใจ

ในโลกของเทคโนโลยีมีสตาร์ทอัพหลายแห่งที่เติบโตจนก้าวข้ามระดับ Unicorn ไปสู่ระดับ Decacorn และ Hectocorn ได้สำเร็จ โดยตัวอย่างบริษัทที่เป็นหรือเคยเป็นบริษัทเอกชนที่มีมูลค่าสูงระดับแถวหน้าของโลก ได้แก่

1. SpaceX (สหรัฐอเมริกา) บริษัทด้านเทคโนโลยีอวกาศและการขนส่งทางอวกาศที่ก่อตั้งโดย อีลอน มัสก์ (Elon Musk) โดดเด่นด้วยเทคโนโลยีจรวดที่สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้และโครงข่ายอินเทอร์เน็ตผ่านดาวเทียม Starlink โดยเคยเป็นสตาร์ทอัพเอกชนที่มีมูลค่าสูงระดับแถวหน้าของโลก ก่อนเข้าจดทะเบียนซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์สหรัฐอเมริกาในปี ค.ศ. 2026 จึงไม่ใช่บริษัทเอกชนอีกต่อไปค่ะ
2. ByteDance (จีน) บริษัทแม่ของแพลตฟอร์มวิดีโอสั้นระดับโลกอย่าง TikTok และ Douyin ที่ขับเคลื่อนด้วยอัลกอริทึม AI ทำให้สามารถเข้าถึงผู้ใช้งานนับพันล้านคนทั่วโลกและครองตำแหน่งยูนิคอร์นที่มีมูลค่าสูงที่สุดแห่งหนึ่งในเอเชีย
3. OpenAI (สหรัฐอเมริกา) ผู้พัฒนาเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ชั้นนำอย่าง ChatGPT ที่จุดกระแสการปฏิวัติวงการ AI ทั่วโลก ส่งผลให้บริษัทสามารถระดมทุนรอบใหญ่จากนักลงทุนระดับโลกและมีมูลค่ากิจการพุ่งขึ้นอย่างรวดเร็ว
4. Stripe (สหรัฐอเมริกา / ไอร์แลนด์) ผู้ให้บริการโครงสร้างพื้นฐานด้านระบบรับชำระเงินออนไลน์สำหรับธุรกิจอีคอมเมิร์ซและแพลตฟอร์มดิจิทัลทั่วโลก ซึ่งช่วยให้ร้านค้าสามารถรับเงินข้ามสกุลเงินได้อย่างราบรื่นและปลอดภัย

รู้จักบริษัท Unicorn ในไทยมีอะไรบ้าง

สำหรับประเทศไทย ระบบนิเวศของสตาร์ทอัพไทยพัฒนาขึ้นอย่างต่อเนื่องจนมีธุรกิจระดับยูนิคอร์นสัญชาติไทยเกิดขึ้นได้สำเร็จ โดยมีรายชื่อบริษัทที่น่าสนใจ ดังนี้ค่ะ

• Flash Express: ผู้ให้บริการขนส่งพัสดุและโลจิสติกส์แบบครบวงจร ซึ่งมีรายงานว่าเป็นบริษัท Unicorn รายแรกของประเทศไทย โดยชูจุดเด่นด้านการเข้ารับพัสดุถึงหน้าบ้านและเปิดให้บริการตลอด 365 วันค่ะ
• Ascend Money: ผู้ให้บริการด้านเทคโนโลยีทางการเงิน (Fintech) เจ้าของแอปพลิเคชัน TrueMoney ซึ่งให้บริการกระเป๋าเงินอิเล็กทรอนิกส์ สินเชื่อ และการชำระเงินครอบคลุมทั้งในประเทศไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
• LINE MAN Wongnai: แพลตฟอร์มออนดีมานด์และข้อมูลร้านอาหารครบวงจรที่เกิดจากการควบรวมกิจการระหว่างบริการเดลิเวอรีและแพลตฟอร์มรีวิวร้านอาหาร จนสามารถระดมทุนก้าวขึ้นสู่ระดับยูนิคอร์นได้สำเร็จ

นักลงทุนรายย่อยสามารถลงทุนในบริษัท Unicorn ได้หรือไม่

โดยทั่วไปแล้ว นักลงทุนรายย่อยไม่สามารถซื้อหุ้นของบริษัท Unicorn ได้โดยตรงผ่านตลาดหลักทรัพย์ทั่วไป เนื่องจากบริษัทยังมีสถานะเป็นบริษัทเอกชน (Private Company) การระดมทุนจึงจำกัดอยู่เฉพาะกลุ่มนักลงทุนสถาบัน กองทุนร่วมลงทุน (Venture Capital) หรือนักลงทุนรายใหญ่พิเศษ (High Net Worth Individuals) ที่ได้รับเชิญให้เข้าร่วมลงทุนเท่านั้น

อย่างไรก็ตาม นักลงทุนรายย่อยยังสามารถติดตามโอกาสการลงทุนทางอ้อมได้ผ่าน 3 แนวทางหลัก ดังนี้ค่ะ

1. รอจังหวะเข้าซื้อเมื่อบริษัทเสนอขายหุ้น IPO: ติดตามข่าวสารแผนการเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ของยูนิคอร์นที่สนใจ เช่นเดียวกับบริษัทอย่าง Airbnb หรือ Grab ที่เคยเป็นยูนิคอร์นมาก่อน แล้วจึงเปิดโอกาสให้ประชาชนทั่วไปร่วมเป็นเจ้าของผ่านตลาดหุ้นในภายหลังค่ะ
2. ลงทุนผ่านกองทุนรวมที่เน้นลงทุนในหุ้นกลุ่มเทคโนโลยีหรือสตาร์ทอัพ: เลือกลงทุนในกองทุนรวมที่บริหารโดยบริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุน (บลจ.) ซึ่งมีนโยบายนำเงินไปลงทุนในหุ้นกลุ่มเทคโนโลยีหรือบริษัทสตาร์ทอัพ อย่างไรก็ตาม กองทุน Private Equity ที่ลงทุนในบริษัทนอกตลาดมักจำกัดเฉพาะนักลงทุนสถาบันหรือผู้ลงทุนรายใหญ่ ผู้ลงทุนรายย่อยจึงควรตรวจสอบเงื่อนไขการเข้าถึงและนโยบายการลงทุนของกองทุนก่อนเสมอค่ะ
3. ลงทุนในบริษัทมหาชนที่ถือหุ้นในยูนิคอร์น: ศึกษาโครงสร้างผู้ถือหุ้นของบริษัทจดทะเบียนขนาดใหญ่ (Corporate Venture Capital) ที่เข้าไปร่วมลงทุนในสตาร์ทอัพเหล่านั้น ไม่ว่าจะเลือกลงทุนทางอ้อมด้วยวิธีใด ควรตรวจสอบค่าธรรมเนียมการจัดการกองทุนและค่าธรรมเนียมการซื้อขายให้ชัดเจน ไม่ควรกระจุกเงินลงทุนไว้ในสินทรัพย์เดียว และควรเลือกใช้บริการผ่านผู้ให้บริการที่ได้รับอนุญาตจากหน่วยงานกำกับดูแลที่เกี่ยวข้องเสมอค่ะ

ข้อสังเกตเพิ่มเติมและความเสี่ยงของธุรกิจ Unicorn

แม้คำว่ายูนิคอร์นจะดูน่าดึงดูดใจและสะท้อนถึงการเติบโตที่รวดเร็ว แต่ในมุมมองของการลงทุนและการวิเคราะห์ธุรกิจ ยังมีข้อควรระวังสำคัญที่ต้องพิจารณาควบคู่กันไปเสมอค่ะ

• การขาดทุนสะสมในช่วงขยายตลาด (Cash Burn): สตาร์ทอัพจำนวนมากยอมขาดทุนอย่างหนักในช่วงแรกเพื่อทำโปรโมชันดึงดูดผู้ใช้งานและแย่งชิงส่วนแบ่งตลาด หากบริษัทไม่สามารถเปลี่ยนฐานลูกค้าให้เป็นกำไรที่ยั่งยืนได้ อาจเผชิญปัญหาสภาพคล่องในระยะยาว
• ความเสี่ยงจากการประเมินมูลค่าสูงเกินจริง (Overvaluation): มูลค่ากิจการ 1,000 ล้านดอลลาร์เป็นการประเมินจากรอบการระดมทุนของนักลงทุนกลุ่มเล็กๆ ซึ่งอาจไม่ได้สะท้อนผลกำไรที่แท้จริง ในช่วงที่อัตราดอกเบี้ยสูงหรือเศรษฐกิจชะลอตัว ยูนิคอร์นหลายแห่งอาจถูกลดมูลค่าประเมินลง (Down Round) เมื่อต้องระดมทุนรอบใหม่
• สภาพคล่องต่ำสำหรับผู้ถือหุ้น: เนื่องจากหุ้นไม่ได้ซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ ผู้ถือหุ้นหรือนักลงทุนจึงไม่สามารถขายทำกำไรได้ทันทีตามต้องการ ต้องรอจนกว่าบริษัทจะเข้า IPO หรือถูกซื้อกิจการ (M&A) เท่านั้น

หากคุณต้องการศึกษาพื้นฐานการประเมินมูลค่าธุรกิจและการลงทุนในสินทรัพย์ประเภทต่างๆ เพิ่มเติม สามารถอ่านต่อได้ที่ การลงทุนหุ้นสำหรับมือใหม่ ค่ะ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

บริษัท Unicorn ในไทยมีอะไรบ้าง

บริษัทระดับยูนิคอร์นที่ก่อตั้งในประเทศไทยและเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวาง ได้แก่ Flash Express ในกลุ่มธุรกิจโลจิสติกส์, Ascend Money ผู้ให้บริการทางการเงินเจ้าของ TrueMoney และ LINE MAN Wongnai แพลตฟอร์มออนดีมานด์และบริการด้านอาหารครบวงจรค่ะ

บริษัทระดับ Decacorn คืออะไร

Decacorn คือธุรกิจสตาร์ทอัพที่มีมูลค่าประเมินกิจการสูงกว่า 10,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (หรือประมาณ 300,000 ล้านบาทขึ้นไป) ซึ่งมีขนาดใหญ่กว่าบริษัท Unicorn ทั่วไปถึง 10 เท่า และมีจำนวนน้อยกว่ายูนิคอร์นมากในระดับโลกค่ะ

บริษัท Unicorn ที่ใหญ่ที่สุดในโลกคือบริษัทอะไร

บริษัทเอกชนกลุ่มสตาร์ทอัพที่มีมูลค่าประเมินสูงที่สุดในโลกมักเปลี่ยนแปลงตามรอบการระดมทุนล่าสุด โดยในปัจจุบัน OpenAI และ ByteDance เป็นตัวอย่างบริษัทเอกชนที่ถูกประเมินมูลค่ากิจการสูงระดับแสนล้านดอลลาร์สหรัฐ (Hectocorn) ส่วน SpaceX เข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แล้ว จึงไม่นับเป็นบริษัทเอกชนอีกต่อไปค่ะ

ความแตกต่างระหว่าง Startup กับ Unicorn คืออะไร

Startup คือคำเรียกรวมของธุรกิจตั้งใหม่ที่เน้นการใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีเพื่อสร้างการเติบโตอย่างรวดเร็วในทุกระดับขนาด ส่วน Unicorn คือสถานะที่มอบให้กับ Startup ที่ประสบความสำเร็จในการขยายธุรกิจและระดมทุนจนมีมูลค่ากิจการมากกว่า 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐขึ้นไปค่ะ

สรุปบริษัท Unicorn

บริษัท Unicorn คือธุรกิจสตาร์ทอัพภาคเอกชนที่มีมูลค่าประเมินกิจการมากกว่า 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งสะท้อนถึงศักยภาพในการนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาแก้ปัญหาผู้บริโภคจนสร้างการเติบโตได้อย่างก้าวกระโดด แม้ว่านักลงทุนรายย่อยจะยังไม่สามารถเข้าไปซื้อขายหุ้นของบริษัทเหล่านี้ได้โดยตรงเหมือนหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ แต่การติดตามพัฒนาการของกลุ่มยูนิคอร์นทั้งในไทยและระดับโลกอาจช่วยให้เห็นแนวโน้มอุตสาหกรรมในอนาคต และช่วยให้ศึกษาข้อมูลล่วงหน้าหากบริษัทเหล่านั้นตัดสินใจเข้าสู่ตลาดหุ้นค่ะ

การลงทุนมีความเสี่ยง ผู้ลงทุนอาจสูญเสียเงินต้นได้ จึงควรศึกษาข้อมูลให้รอบคอบก่อนตัดสินใจลงทุนค่ะ บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้และข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำในการซื้อขายหลักทรัพย์หรือสินทรัพย์ใดๆ ค่ะ ข้อมูลบางส่วนในบทความนี้มีการใช้เทคโนโลยี AI ช่วยในการเรียบเรียงและตรวจสอบโครงสร้างเนื้อหา โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากแหล่งอ้างอิงทางการอีกครั้งก่อนนำไปใช้งานค่ะ

ขอขอบคุณข้อมูลจาก: Investopedia และ CB Insights: The Complete List of Unicorn Companies

สำหรับใครที่สนใจอ่านรีวิวโบรกเกอร์ : Review Brokers

บทความในเรื่องการลงทุนที่น่าสนใจ : Investing

คลังความรู้จากคุณน้า : Knowledge