อัตรากำไรขั้นต้น คืออะไร? ตัวเลขสำคัญที่นักลงทุนต้องรู้

อัตรากำไรขั้นต้น คือ อัตราส่วนทางการเงินที่แสดงถึงสัดส่วนกำไรขั้นต้นเทียบกับรายได้จากการขายทั้งหมดค่ะ ในช่วงที่คุณต้องบริหารทั้งงานและดูแลครอบครัวอย่างหนัก การเลือกหุ้นที่มีความสามารถในการทำกำไรตั้งแต่ต้นน้ำ จะช่วยให้เรามั่นใจและสบายใจกับเงินลงทุนระยะยาวมากขึ้น

ในบทความนี้ คุณน้าจะมาสรุปเรื่องนี้ให้เข้าใจง่าย ๆ เพื่อให้ทุกท่านนำไปปรับใช้เลือกหุ้นได้อย่างมั่นใจค่ะ

หมายเหตุ: บทความนี้เป็นเพียงบทความให้ความรู้เท่านั้น ไม่ได้เป็นการชักชวนเพื่อลงทุนแต่อย่างใด โปรดใช้วิจารณญาณในการอ่าน

อัตรากำไรขั้นต้น คืออะไร?

ตัวเลขนี้ หรือ Gross Profit Margin คือ อัตราส่วนทางการเงินที่บอกให้เรารู้ว่า เมื่อบริษัทขายสินค้าหรือบริการได้ 100 บาท จะเหลือเป็นกำไรขั้นต้นกี่บาท หลังจากหักต้นทุนสินค้าโดยตรงออกไปแล้ว ซึ่งข้อมูลตัวเลขนี้จะถูกบันทึกไว้ใน งบกำไรขาดทุน ของบริษัทค่ะ

ลองนึกภาพตามคุณน้าง่าย ๆ นะคะ สมมติว่าครอบครัวเราเปิดร้านขายกาแฟ แล้วเราตั้งราคากาแฟไว้ที่แก้วละ 100 บาท โดยมีต้นทุนเมล็ดกาแฟ นมสด และแก้วพลาสติกรวมกัน 40 บาท เงิน 60 บาทที่เหลืออยู่ นั่นแหละค่ะคือ “กำไรขั้นต้น” และเมื่อนำมาคิดเป็นเปอร์เซ็นต์ ก็จะเท่ากับ 60% นั่นเอง

การเข้าใจตัวเลขนี้จะช่วยให้เราเห็นภาพชัดขึ้นว่า บริษัทมีความเก่งในการบริหารจัดการสินค้ามากแค่ไหน ก่อนที่จะนำเงินส่วนนี้ไปหมุนเวียนใช้จ่ายกับ สินทรัพย์หมุนเวียน หรือนำไปบริหารจัดการในส่วนอื่น ๆ ถัดไปค่ะ

อัตรากำไรขั้นต้น มีอะไรบ้างในการคำนวณ?

การคำนวณตัวเลขนี้ ประกอบด้วยตัวเลขสำคัญ 3 ส่วนหลัก ๆ ดังนี้ค่ะ

รายได้จากการขาย (Sales Revenue)

คือ จำนวนเงินทั้งหมดที่ธุรกิจได้รับจากการขายสินค้าหรือให้บริการแก่ลูกค้าก่อนหักค่าใช้จ่ายใด ๆ

ต้นทุนขาย (Cost of Goods Sold – COGS)

คือ ต้นทุนทางตรงที่ใช้ในการผลิตสินค้านั้น ๆ เช่น ค่าวัตถุดิบ ค่าแรงพนักงานฝ่ายผลิต หรือค่าขนส่งวัตถุดิบเข้าโรงงาน โดยไม่รวมค่าใช้จ่ายส่วนกลางอย่างค่าโฆษณาหรือเงินเดือนผู้บริหารนะคะ

คุณน้าขอยกตัวอย่างการคำนวณ

สูตรคำนวณมีดังนี้ค่ะ

ตัวอย่างเปรียบเทียบ:

คุณน้าขอยกตัวอย่างบริษัทผลิตเฟอร์นิเจอร์ไม้ 2 แห่ง เพื่อให้เห็นภาพสัดส่วนกำไรที่ชัดเจนค่ะ

• บริษัท A: ขายโต๊ะราคา 1,000 บาท มีต้นทุนไม้และค่าแรงช่าง 600 บาท
  • กำไรขั้นต้น = 1,000 – 600 = 400 บาท
  • ผลลัพธ์ = (400 / 1,000) X 100 = 40%
• บริษัท B: ขายโต๊ะราคา 1,000 บาทเท่ากัน แต่สั่งซื้อไม้จำนวนมากได้ส่วนลด ต้นทุนจึงอยู่ที่ 400 บาท
  • กำไรขั้นต้น = 1,000 – 400 = 600 บาท
  • ผลลัพธ์ = (600 / 1,000) X 100 = 60%

จากตัวอย่างจะเห็นว่า บริษัท B มีความแข็งแกร่งในการบริหารต้นทุนสินค้าดีกว่าอย่างชัดเจนค่ะ

อัตรากำไรขั้นต้น สำคัญยังไงกับนักลงทุน?

สำหรับนักลงทุน ตัวเลขนี้เป็นเครื่องมือสะท้อนความได้เปรียบทางการแข่งขันของธุรกิจที่น่าสนใจมากค่ะ โดยบอกสิ่งสำคัญต่อไปนี้

• ความสามารถในการกำหนดราคาและตั้งราคาขาย: บริษัทที่มีค่านี้สูง มักเป็นบริษัทที่มีสินค้าโดดเด่น ลูกค้าเต็มใจจ่าย หรือมีอำนาจในการต่อรองราคาวัตถุดิบ
• เกราะป้องกันความเสี่ยงจากภาวะเงินเฟ้อ: ในช่วงที่วัตถุดิบแพงขึ้น บริษัทที่มีค่านี้สูง จะมีพื้นที่ยืดหยุ่น (Buffer) ในการรับมือต้นทุนที่เพิ่มขึ้นได้ดีกว่า โดยไม่ต้องรีบปรับขึ้นราคาสินค้าจนเสียลูกค้าไป
• ความสามารถในการคุมต้นทุน: ช่วยให้เราเห็นว่าบริษัทควบคุมกระบวนการผลิตและวัตถุดิบได้มีประสิทธิภาพเพียงใด

เมื่อนำไปวิเคราะห์ร่วมกับอัตราส่วนทางการเงินที่นักลงทุนต้องดูอื่น ๆ รวมถึงการเช็กความแข็งแกร่งของฐานะการเงินใน งบดุล และประเมินความคุ้มค่าของราคาหุ้นด้วย PE Ratio ก็จะช่วยให้เราเห็นภาพรวมของธุรกิจได้แม่นยำยิ่งขึ้น ตามหลักการในคัมภีร์อ่านงบการเงินและเครื่องมือวิเคราะห์อัตราส่วนค่ะ

ตัวเลขนี้ควรเป็นเท่าไหร่ถึงจะดี?

คำตอบของคำถามนี้ขึ้นอยู่กับประเภทอุตสาหกรรมเป็นหลักค่ะ ไม่มีตัวเลขเดี่ยวที่ใช้ตัดสินได้กับทุกธุรกิจ

• ธุรกิจบริการหรือซอฟต์แวร์: มักจะมีอัตรากำไรขั้นต้นสูงถึง 60% – 80% เพราะมีต้นทุนทางตรงต่อหน่วยต่ำมากธุรกิจบริการหรือซอฟต์แวร์:ธุรกิจบริการหรือซอฟต์แวร์: มักจะมีอัตรากำไรขั้นต้นสูงถึง 60% – 80% เพราะมีต้นทุนทางตรงต่อหน่วยต่ำมาก
• ธุรกิจผลิตสินค้าอุตสาหกรรม: 20% – 40% มักจะมีอัตรากำไรขั้นต้นเฉลี่ยอยู่ที่ 20% – 40%
• ธุรกิจค้าปลีกหรือค้าส่ง: มักจะมีอัตรากำไรขั้นต้นค่อนข้างต่ำ อยู่ที่ประมาณ 10% – 20% แต่เน้นขายในปริมาณมากแทน

ตัวเลขข้างต้นเป็นกรอบค่าเฉลี่ยโดยประมาณที่นักวิเคราะห์ใช้อ้างอิงกันทั่วไปในการอ่านงบการเงิน ซึ่งอาจแตกต่างกันไปตามแต่ละบริษัทและช่วงเวลาค่ะ

คำถามที่พบบ่อย

อัตรากำไรขั้นต้น ต่างจากอัตรากำไรสุทธียังไง?

อัตรากำไรขั้นต้นจะคิดเฉพาะต้นทุนสินค้าทางตรงเท่านั้น ส่วนอัตรากำไรสุทธิ (Net Profit Margin) จะนำกำไรขั้นต้นไปหักค่าใช้จ่ายในการขาย ค่าใช้จ่ายบริหาร ดอกเบี้ย และภาษีออกทั้งหมดแล้ว จึงเป็นตัวเลขกำไรสุดท้ายที่เหลือเข้าบริษัทจริง ๆ ค่ะ

อัตรากำไรขั้นต้น ติดลบ หมายความว่าอย่างไร?

หมายความว่าราคาขายสินค้าต่ำกว่าต้นทุนวัตถุดิบและค่าแรงผลิตโดยตรง ซึ่งเป็นสัญญาณอันตรายมาก เพราะยิ่งขายมากก็ยิ่งขาดทุน แสดงถึงปัญหาการควบคุมต้นทุนขั้นรุนแรงหรือเกิดการสงครามราคาในอุตสาหกรรมค่ะ

อัตรากำไรขั้นต้น สูง แปลว่าหุ้นตัวนั้นน่าซื้อเสมอไปไหม?

ไม่เสมอไปค่ะ เพราะบริษัทอาจจะมีอัตรากำไรขั้นต้นสูง แต่มีค่าใช้จ่ายในการขายและบริหาร (SG&A) สูงมาก จนทำให้สุดท้ายแล้วไม่เหลือเป็นกำไรสุทธิเลยก็เป็นได้ จึงต้องตรวจสอบงบการเงินส่วนอื่น ๆ ควบคู่กันด้วยเสมอค่ะ

สรุปสิ่งที่นักลงทุนต้องจำ

โดยรวมแล้ว ตัวเลขนี้คือเครื่องมือสำคัญในการวัดประสิทธิภาพการบริหารต้นทุนขายและความสามารถในการทำกำไรเบื้องต้นของธุรกิจ การเลือกลงทุนในบริษัทที่มีค่านี้สูงและสม่ำเสมอ จะช่วยเพิ่มความมั่นใจในการสร้างพอร์ตลงทุนที่เติบโตและปลอดภัย 

การลงทุนมีความเสี่ยงและมีผันผวนสูง ผู้ลงทุนอาจสูญเสียเงินต้นบางส่วนหรือทั้งหมดได้ นักลงทุนควรศึกษารายละเอียดให้รอบคอบ ทั้งปัจจัยพื้นฐานและปัจจัยทางเทคนิค ก่อนการตัดสินใจลงทุน ผลการดำเนินงานในอดีตไม่ได้เป็นสิ่งยืนยันถึงผลในอนาคต บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้เท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำในการลงทุน

บทความนี้จัดทำขึ้นโดยทีมงานร่วมกับเครื่องมือ AI เพื่อช่วยรวบรวมและเรียบเรียงข้อมูล และผ่านการตรวจทานโดยทีมบรรณาธิการก่อนเผยแพร่ ด้วยความปรารถนาดีจากทีมงานคุณน้าพาเทรด

ขอขอบคุณข้อมูลจาก: ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย

สำหรับใครที่สนใจอ่านรีวิวโบรกเกอร์ : Review Brokers

บทความในเรื่องการลงทุนที่น่าสนใจ : Investing

คลังความรู้จากคุณน้า : Knowledge