ระดับความเสี่ยงกองทุน คือ มาตรฐานที่ใช้วัดระดับความผันผวนของโอกาสขาดทุนและกำไรในกองทุนรวมตามประเภทสินทรัพย์ที่กองทุนนั้นนำเงินไปลงทุนค่ะ สำหรับคนวัยทำงานที่อยากให้เงินงอกเงยแต่ไม่มีเวลาเฝ้าหน้าจอ การดูแค่ผลตอบแทนย้อนหลังอาจทำให้ตกใจเวลาเห็นตัวเลขในพอร์ตติดลบหนักกว่าที่รับไหว ในบทความนี้ คุณน้าจะมาสรุปเกณฑ์การแบ่งความเสี่ยงทั้ง 8 ระดับ พร้อมวิธีเลือกกองทุนให้สบายใจและเหมาะกับเป้าหมายของเรากันค่ะ
หมายเหตุ: บทความนี้เป็นเพียงบทความให้ความรู้เท่านั้น ไม่ได้เป็นการชักชวนเพื่อลงทุนแต่อย่างใด โปรดใช้วิจารณญาณในการอ่าน
ระดับความเสี่ยงกองทุน คืออะไร?
ระดับความเสี่ยงกองทุน คือ ตัวเลขตั้งแต่ 1 ถึง 8 ที่สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) กำหนดให้บริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุน (บลจ.) แสดงไว้บนหน้าหนังสือชี้ชวนส่วนสรุปข้อมูลสำคัญ เพื่อบอกระดับความผันผวนของเงินลงทุนค่ะ ในเอกสารของกองทุนมักเรียกแถบวัดระดับนี้ว่า Risk Spectrum กองทุน ซึ่งช่วยให้ผู้ลงทุนประเมินได้ทันทีว่ากองทุนนั้นมีโอกาสราคาขึ้นลงแรงแค่ไหน
ลองนึกถึงป้ายบอกระดับความเผ็ดของอาหารตามร้านอาหาร ตั้งแต่ระดับไม่เผ็ดเลยไปจนถึงเผ็ดจัด ตัวเลขนี้ก็ทำหน้าที่แบบเดียวกันค่ะ คือช่วยให้เราประเมินก่อนลงเงินจริงว่าใจและเงินในกระเป๋าของเรารับความผันผวนได้มากน้อยเพียงใด
ระดับความเสี่ยงกองทุนรวม มีกี่ระดับ? แบ่งตามเกณฑ์ไหน
ระดับความเสี่ยงกองทุนรวม แบ่งออกเป็น 8 ระดับหลัก ตั้งแต่ระดับ 1 ที่เสี่ยงต่ำที่สุด ไปจนถึงระดับ 8 ที่เสี่ยงสูงที่สุด และยังมีระดับ 8+ เพิ่มเติมสำหรับกองทุนที่มีความซับซ้อนหรือเสี่ยงสูงเป็นพิเศษค่ะ เกณฑ์การแบ่งไม่ได้วัดจากชื่อเสียงหรือความใหญ่ของธนาคารผู้ออกกองทุน แต่พิจารณาจากประเภทของสินทรัพย์หลักที่กองทุนนำเงินไปลงทุนเป็นสำคัญ
หากกองทุนเน้นนำเงินไปพักไว้ในสินทรัพย์ที่ราคาแทบไม่ขยับอย่างเงินฝากหรือตั๋วเงินคลัง ตัวเลขความเสี่ยงจะอยู่ระดับต่ำ แต่ถ้ากองทุนนำเงินไปซื้อหุ้นหรือสินค้าโภคภัณฑ์ที่ราคาเหวี่ยงขึ้นลงรายวัน ตัวเลขความเสี่ยงก็จะขยับสูงขึ้นตามไปด้วย สำหรับมือใหม่ที่อยากปูพื้นฐานภาพรวมการทำงานของกองทุนก่อน สามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่กองทุนรวมค่ะ
เจาะลึกความเสี่ยงกองทุน 8 ระดับ แต่ละระดับลงทุนในอะไรบ้าง
คุณน้าสรุปรายละเอียดของความเสี่ยงกองทุน 8 ระดับ พร้อมตัวอย่างสินทรัพย์หลักและลักษณะความผันผวนมาให้ดูเทียบกันชัดๆ ในตารางนี้ค่ะ
| ระดับความเสี่ยง | ระดับความผันผวน | สินทรัพย์หลักที่กองทุนลงทุน | เปรียบเทียบให้เห็นภาพ |
|---|---|---|---|
| ระดับ 1 | เสี่ยงต่ำ | เงินฝาก ตั๋วเงินคลัง หรือตราสารหนี้ระยะสั้นมากในประเทศ | เหมือนเดินบนทางราบ มั่นคง ราคากระเพื่อมน้อยมาก |
| ระดับ 2 | เสี่ยงปานกลางค่อนข้างต่ำ | เงินฝากและตราสารหนี้ระยะสั้นทั้งในและต่างประเทศ | เหมือนเดินขึ้นเนินเตี้ยๆ มีโอกาสได้ดอกเบี้ยเพิ่มเล็กน้อย |
| ระดับ 3 | เสี่ยงปานกลางค่อนข้างต่ำ | พันธบัตรรัฐบาล และหุ้นกู้ภาคเอกชนที่มีความน่าเชื่อถือสูง | เหมือนนั่งรถในเมือง มีจังหวะชะลอหรือขยับตามอัตราดอกเบี้ย |
| ระดับ 4 | เสี่ยงปานกลางค่อนข้างต่ำ | พันธบัตรรัฐบาลและหุ้นกู้เอกชน (อาจมีหุ้นกู้ที่อันดับเครดิตต่ำกว่าเกณฑ์ลงทุนปนอยู่บ้าง) | เหมือนขับรถออกต่างจังหวัด ทางโล่งขึ้นแต่ต้องระวังหลุมบ่อ |
| ระดับ 5 | เสี่ยงปานกลางค่อนข้างสูง | กองทุนผสมที่ลงทุนทั้งในตราสารหนี้และหุ้นในสัดส่วนที่ปรับเปลี่ยนได้ | เหมือนนั่งรถไฟเหาะขนาดเล็ก มีจังหวะหวาดเสียวบ้างแต่ยังคุมได้ |
| ระดับ 6 | เสี่ยงสูง | หุ้นสามัญทั้งในประเทศและต่างประเทศไม่น้อยกว่า 80% ของมูลค่าทรัพย์สินสุทธิ | เหมือนเล่นเซิร์ฟโต้คลื่น ขึ้นแรงลงแรงตามภาวะเศรษฐกิจ |
| ระดับ 7 | เสี่ยงสูง | หุ้นเฉพาะกลุ่มอุตสาหกรรม หรือกองทุนอสังหาริมทรัพย์และโครงสร้างพื้นฐาน | เหมือนขับรถแข่งทางโค้ง โอกาสเร่งแซงสูงแต่หลุดโค้งได้ง่าย |
| ระดับ 8 | เสี่ยงสูงมาก | สินทรัพย์ทางเลือก เช่น ทองคำ น้ำมันดิบ หรือสินค้าโภคภัณฑ์ | เหมือนนั่งรถไฟเหาะตีลังกา ราคาเหวี่ยงแรงตามข่าวโลก |
| ระดับ 8+ | เสี่ยงสูงมากอย่างมีนัยสำคัญ | ตราสารที่มีความซับซ้อนสูง ตราสารอนุพันธ์ หรือกองทุนที่ลงทุนในสินทรัพย์ดิจิทัล | เหมือนกีฬาเอ็กซ์ตรีม มีโอกาสขาดทุนหนักหรือซับซ้อนเกินเข้าใจ |
หมายเหตุ: ข้อมูล ณ พฤศจิกายน 2026 อ้างอิงเกณฑ์การจัดระดับความเสี่ยงกองทุนรวมของสำนักงาน ก.ล.ต. และสมาคมบริษัทจัดการลงทุน (AIMC)
เพื่อให้เห็นภาพการใช้งานจริงของแต่ละช่วงตัวเลข คุณน้าขอแบ่งความเสี่ยงกองทุน 8 ระดับ ออกเป็น 3 กลุ่มหลักตามเป้าหมายการใช้เงินดังนี้ค่ะ
กลุ่มเสี่ยงต่ำ (ระดับ 1–3) เน้นรักษาเงินต้น
กองทุนในกลุ่มนี้เน้นลงทุนในเงินฝาก ตั๋วเงินคลัง พันธบัตรรัฐบาล และหุ้นกู้ภาคเอกชนคุณภาพดี ทำให้มูลค่าหน่วยลงทุนเคลื่อนไหวค่อนข้างนิ่ง โอกาสขาดทุนเงินต้นมีน้อยมาก กลุ่มนี้จึงเหมาะสำหรับใช้เป็นที่พักเงินระยะสั้น 3 เดือนถึง 1 ปี หรือเก็บเป็นเงินสำรองฉุกเฉินของครอบครัว ตัวอย่างที่พบบ่อยคือกองทุนตลาดเงินและกองทุนตราสารหนี้ค่ะ
กลุ่มเสี่ยงปานกลาง (ระดับ 4–5) สร้างสมดุลให้พอร์ต
กองทุนในกลุ่มนี้เริ่มขยับไปถือตราสารหนี้ที่มีอายุยาวขึ้นหรือมีอันดับเครดิตหลากหลาย รวมถึงกองทุนผสมที่แบ่งเงินส่วนหนึ่งไปลงทุนในหุ้นและอีกส่วนไว้ในตราสารหนี้ ทำให้พอร์ตมีโอกาสเติบโตชนะเงินเฟ้อได้มากขึ้น ในขณะเดียวกันก็ยังมีตราสารหนี้คอยช่วยพยุงไม่ให้พอร์ตติดลบหนักเกินไปในช่วงที่ตลาดหุ้นผันผวน
กลุ่มเสี่ยงสูงถึงสูงมาก (ระดับ 6–8 และ 8+) เน้นโอกาสเติบโต
กองทุนกลุ่มนี้ลงทุนในหุ้น สินทรัพย์เฉพาะกลุ่มอย่างกองทุนเทคโนโลยี รวมถึงสินค้าโภคภัณฑ์อย่างทองคำหรือกองทุนน้ำมันซึ่งราคาขึ้นลงแรงตามภาวะเศรษฐกิจและข่าวสารระดับโลก แม้จะมีโอกาสสร้างผลตอบแทนสูงในระยะยาว 5–10 ปีขึ้นไป แต่ระหว่างทางพอร์ตอาจติดลบได้ถึง 20–40% ในช่วงวิกฤต นักลงทุนจึงต้องรับความผันผวนสูงให้ได้ก่อนตัดสินใจลงเงินค่ะ
มือใหม่ควรเลือกระดับความเสี่ยงกองทุนเท่าไหร่ให้สบายใจ
การเลือกระดับความเสี่ยงที่เหมาะสมควรเริ่มจากการทำแบบประเมินความเสี่ยง (Suitability Test) ก่อนเปิดบัญชี เพื่อดูว่าสถานะการเงินและจิตใจของเรารับความผันผวนได้แค่ไหนค่ะ แบบประเมินนี้จะช่วยแปลงไลฟ์สไตล์และภาระทางการเงินของเราออกมาเป็นตัวเลข 1 ถึง 8 เพื่อใช้จับคู่กับกองทุนที่เหมาะสมโดยไม่ต้องเดาเอง
คำแนะนำจากคุณน้า
จับคู่ตัวเลขกับระยะเวลาใช้เงิน: คุณน้าขอยกตัวอย่างง่ายๆ เช่น หากเป็นเงินก้อนที่ต้องใช้จ่ายค่าเทอมลูกในอีก 1 ปีข้างหน้า ควรเลือกกองทุนระดับ 1–2 เพื่อรักษาเงินต้น แต่ถ้าเป็นเงินออมเพื่อเกษียณในอีก 15 ปีข้างหน้า สามารถขยับไปเลือกระดับ 5–6 เพื่อสร้างโอกาสเติบโตได้ค่ะ
เช็กความเสี่ยงแฝงนอกเหนือจากตัวเลข 1–8: ตัวเลขบนหน้าหนังสือชี้ชวนบอกความเสี่ยงของสินทรัพย์หลัก แต่หากเป็นกองทุนต่างประเทศอาจมีความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนเพิ่มเข้ามาด้วย ควรเช็กในหนังสือชี้ชวนว่ากองทุนมีนโยบายป้องกันความเสี่ยงค่าเงินไว้หรือไม่
ระวังการซื้อกองทุนเกินระดับที่ประเมินได้: แม้ระบบของแอปลงทุนจะอนุญาตให้เราซื้อกองทุนที่เสี่ยงสูงกว่าผลประเมินของตัวเองได้หากกดยืนยันรับทราบความเสี่ยง แต่จากที่คุณน้าเห็นนักลงทุนหลายคนพลาดจุดนี้คือ เมื่อตลาดร่วงหนักมักทนเห็นตัวเลขสีแดงไม่ไหวจนเผลอขายขาดทุนกลางทางค่ะ
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ระดับความเสี่ยงกองทุนรวม มีกี่ระดับ?
ระดับความเสี่ยงกองทุนรวมแบ่งออกเป็น 8 ระดับหลัก ตั้งแต่ระดับ 1 (เสี่ยงต่ำ) ไปจนถึงระดับ 8 (เสี่ยงสูงมาก) และมีระดับ 8+ สำหรับกองทุนที่มีความซับซ้อนหรือเสี่ยงสูงเป็นพิเศษ โดยสำนักงาน ก.ล.ต. กำหนดให้แสดงตัวเลขนี้บนหนังสือชี้ชวนทุกกองทุนเพื่อใช้เปรียบเทียบความผันผวนก่อนตัดสินใจลงทุนค่ะ
กองทุนความเสี่ยงระดับ 1–8 คืออะไรบ้าง?
กองทุนระดับ 1–2 คือกลุ่มกองทุนตลาดเงินและตราสารหนี้ระยะสั้นที่ผันผวนต่ำ ระดับ 3–4 คือกลุ่มกองทุนตราสารหนี้ระยะกลางถึงยาว ระดับ 5 คือกลุ่มกองทุนผสมที่ถือทั้งหุ้นและตราสารหนี้ ระดับ 6–7 คือกลุ่มกองทุนหุ้นทั่วไปและหุ้นเฉพาะกลุ่มอุตสาหกรรม ส่วนระดับ 8 และ 8+ คือกลุ่มกองทุนสินค้าโภคภัณฑ์และสินทรัพย์ซับซ้อนค่ะ
มือใหม่ควรเลือกระดับความเสี่ยงกองทุนเท่าไหร่?
มือใหม่ควรเลือกระดับความเสี่ยงตามผลแบบประเมินความเสี่ยง (Suitability Test) และระยะเวลาที่ต้องการใช้เงินเป็นหลัก ไม่จำเป็นต้องเริ่มที่ระดับ 1 เสมอไป หากเป็นเงินเย็นที่ลงทุนได้นานเกิน 5 ปีและรับความผันผวนได้ สามารถเลือกระดับ 5–6 เพื่อเพิ่มโอกาสสร้างผลตอบแทนในระยะยาวได้ค่ะ
กองทุนความเสี่ยงระดับ 1 ขาดทุนได้ไหม?
กองทุนความเสี่ยงระดับ 1 มีโอกาสขาดทุนได้แม้จะน้อยมากเมื่อเทียบกับระดับอื่น โดยมักเกิดจากกรณีที่ตราสารหนี้ระยะสั้นในพอร์ตถูกปรับลดอันดับความน่าเชื่อถือ ผู้ออกตราสารผิดนัดชำระหนี้ หรืออัตราดอกเบี้ยในตลาดปรับตัวขึ้นอย่างรวดเร็วจนทำให้มูลค่าหน่วยลงทุนปรับลดลงชั่วคราวค่ะ
ซื้อกองทุนที่มีความเสี่ยงสูงกว่าผลประเมินของตัวเองได้ไหม?
ผู้ลงทุนสามารถซื้อกองทุนที่มีระดับความเสี่ยงสูงกว่าผลประเมินความเสี่ยงของตนเองได้ตามเกณฑ์ของสำนักงาน ก.ล.ต. แต่บริษัทจัดการกองทุนหรือตัวแทนขายจะต้องแจ้งเตือนความเสี่ยงให้ทราบอย่างชัดเจน และผู้ลงทุนต้องลงนามหรือกดยืนยันรับทราบความเสี่ยงเพิ่มเติมก่อนทำรายการทุกครั้งค่ะ
สรุประดับความเสี่ยงกองทุน
ระดับความเสี่ยงกองทุน ทั้ง 8 ระดับเป็นเข็มทิศสำคัญที่ช่วยให้เราเห็นภาพความผันผวนของสินทรัพย์ก่อนลงเงินจริง ยิ่งตัวเลขสูง โอกาสสร้างผลตอบแทนระยะยาวก็มากขึ้น แต่ความผันผวนระหว่างทางก็สูงตามไปด้วย คุณน้าแนะนำให้ยึดเป้าหมายและระยะเวลาใช้เงินเป็นหลักควบคู่กับการทำแบบประเมินความเสี่ยง เพื่อจัดสัดส่วนพอร์ตให้เติบโตได้อย่างสบายใจค่ะ
การลงทุนมีความเสี่ยงและมีผันผวนสูง ผู้ลงทุนอาจสูญเสียเงินต้นบางส่วนหรือทั้งหมดได้ นักลงทุนควรศึกษารายละเอียดให้รอบคอบ ทั้งปัจจัยพื้นฐานและปัจจัยทางเทคนิค ก่อนการตัดสินใจลงทุน ผลการดำเนินงานในอดีตไม่ได้เป็นสิ่งยืนยันถึงผลในอนาคต บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้เท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำในการลงทุน บทความนี้จัดทำขึ้นโดยทีมงานร่วมกับเครื่องมือ AI เพื่อช่วยรวบรวมและเรียบเรียงข้อมูล และผ่านการตรวจทานโดยทีมบรรณาธิการก่อนเผยแพร่ ด้วยความปรารถนาดีจากทีมงานคุณน้าพาเทรด
ขอขอบคุณข้อมูลจาก: สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) , สมาคมบริษัทจัดการลงทุน (AIMC) และ ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET)
สำหรับใครที่สนใจอ่านรีวิวโบรกเกอร์ : Review Brokers
บทความในเรื่องการลงทุนที่น่าสนใจ : Investing
คลังความรู้จากคุณน้า : Knowledge







