ตั๋วแลกเงิน คืออะไร? ตราสารหนี้ผลตอบแทนสูงที่ต้องระวัง

ตั๋วแลกเงิน คือ ตราสารหนี้ระยะสั้นประเภทหนึ่งที่ผู้สั่งจ่ายออกคำสั่งให้ผู้จ่ายชำระเงินตามจำนวนและระยะเวลาที่กำหนด เปรียบเสมือนใบสั่งจ่ายเงินทางการเงินที่บริษัทหรือธนาคารนำมาใช้ระดมทุนสภาพคล่องระยะสั้น ในบทความนี้ คุณน้าจะพาทุกคนมาทำความรู้จักตั๋วแลกเงิน (B/E) ตั้งแต่กลไกการทำงาน ความเสี่ยง ไปจนถึงวิธีพิจารณาก่อนตัดสินใจลงทุนค่ะ

หมายเหตุ: บทความนี้เป็นเพียงบทความให้ความรู้เท่านั้น ไม่ได้เป็นการชักชวนเพื่อลงทุนแต่อย่างใด โปรดใช้วิจารณญาณในการอ่าน

ตั๋วแลกเงิน คืออะไร?

ตั๋วแลกเงิน (Bill of Exchange: B/E) คือ หนังสือตราสารทางการเงินที่บุคคลหนึ่งเรียกว่า “ผู้สั่งจ่าย” (Drawer) ทำขึ้นเพื่อสั่งบุคคลหนึ่งเรียกว่า “ผู้จ่าย” (Drawee) ให้จ่ายเงินจำนวนหนึ่งแก่บุคคลอีกคนหนึ่งหรือตามคำสั่งของบุคคลนั้น ซึ่งเรียกว่า “ผู้รับเงิน” (Payee) ตามระยะเวลาที่ระบุไว้ชัดเจน

หากเปรียบเทียบกับเรื่องใกล้ตัวในชีวิตประจำวัน ให้ลองนึกถึงเวลาที่คุณสั่งซื้อสินค้าล็อตใหญ่จากซัพพลายเออร์ แต่แทนที่คุณจะจ่ายเงินสดทันที คุณเขียนหนังสือสั่งให้ธนาคารหรือตัวแทนทางการเงินของคุณจ่ายเงินให้กับซัพพลายเออร์เมื่อครบกำหนด 30 วัน ในฝั่งของการลงทุน ภาคเอกชนหรือบริษัทขนาดใหญ่มักใช้วิธีนี้ในการระดมทุนระยะสั้นจากนักลงทุนเพื่อนำเงินไปหมุนเวียนในธุรกิจ

โครงสร้างและตั๋วแลกเงิน ใช้ยังไงในตลาดการเงิน?

ในตลาดการเงิน ตั๋วแลกเงินมักถูกใช้เป็นเครื่องมือการระดมทุนระยะสั้น โดยมีอายุตราสารโดยทั่วไปไม่เกิน 270 วัน ตามเกณฑ์ตราสารหนี้ระยะสั้นของสำนักงาน ก.ล.ต. (SEC) บริษัทเอกชนที่มีความต้องการเงินทุนหมุนเวียนชั่วคราวจะเสนอขายตั๋วแลกเงินให้กับนักลงทุนผ่านสถาบันการเงิน

โครงสร้างผู้เกี่ยวข้อง 3 ฝ่ายในตั๋วแลกเงิน

1. ผู้สั่งจ่าย (Drawer): ผู้ออกตั๋วแลกเงิน ซึ่งอาจเป็นบริษัทที่ต้องการระดมทุน หรือผู้ซื้อสินค้า
2. ผู้จ่าย (Drawee): ผู้ได้รับคำสั่งให้จ่ายเงิน เช่น ธนาคารพาณิชย์ หรือบริษัทผู้ซื้อสินค้า
3. ผู้รับเงิน (Payee): ผู้ที่มีสิทธิได้รับเงินตามตั๋ว เช่น นักลงทุน หรือผู้ขายสินค้า

ตัวอย่างการคำนวณผลตอบแทนตั๋วแลกเงิน B/E

ตั๋วแลกเงินส่วนใหญ่จะเสนอขายในลักษณะ “การขายลดราคา” (Discount Rate) โดยนักลงทุนไม่ได้ดอกเบี้ยเป็นงวด ๆ แต่จะซื้อตั๋วในราคาต่ำกว่ามูลค่าหน้าตั๋ว แล้วรับเงินเต็มจำนวนเมื่อครบกำหนด

ยกตัวอย่างกรณีศึกษา:

• บริษัท A ออกตั๋วแลกเงินมูลค่าหน้าตั๋ว 1,000,000 บาท อายุ 6 เดือน (180 วัน)
• เสนอขายลดราคาให้กับนักลงทุนในราคา 970,000 บาท
  
• เมื่อครบกำหนด 6 เดือน นักลงทุนจะนำตั๋วแลกเงินไปขึ้นเงินได้เต็มจำนวน 1,000,000 บาท
  
• ส่วนต่าง 30,000 บาท ก็คือผลตอบแทน (กำไร) ที่นักลงทุนได้รับนั่นเองค่ะ

ตั๋วแลกเงิน กับ ตั๋วสัญญาใช้เงิน ต่างกันอย่างไร และต่างจากเช็คยังไง?

หลายคนมักสับสนระหว่างตั๋วแลกเงิน (B/E), ตั๋วสัญญาใช้เงิน และเช็ค เนื่องจากเป็นตราสารเปลี่ยนมือได้เหมือนกัน แต่ในรายละเอียดทางการเงินและกฎหมายมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจนค่ะ

ตั๋วแลกเงิน ต่างจากเช็คยังไง?

เช็คมีข้อแตกต่างจากตั๋วแลกเงินหลัก ๆ ที่ผู้จ่าย (Drawee) ของเช็คต้องเป็นธนาคารเท่านั้น และมีผลจ่ายเงินทันทีเมื่อนำไปขึ้นเงิน ในขณะที่ตั๋วแลกเงินสามารถระบุผู้จ่ายเป็นบุคคลหรือนิติบุคคลใดก็ได้ และกำหนดวันชำระเงินในอนาคตได้อย่างชัดเจน จึงเหมาะกับการใช้เป็นเครื่องมือระดมทุนหรือสินเชื่อทางการค้ามากกว่าการชำระเงินทันทีแบบเช็คค่ะ

ความแตกต่างสำคัญคือ เช็ค เป็นคำสั่งให้ “ธนาคาร” จ่ายเงินทันทีเมื่อผู้รับเงินนำเช็คไปขึ้นเงิน ขณะที่ ตั๋วแลกเงิน มีกำหนดเวลาชำระเงินชัดเจนในอนาคต (เช่น 30 วัน, 90 วัน หรือ 180 วัน) และผู้จ่ายตามตั๋วแลกเงินไม่จำเป็นต้องเป็นธนาคารเสมอไป

ตั๋วแลกเงิน ปลอดภัยแค่ไหน? ความเสี่ยงที่มือใหม่ต้องรู้

แม้ตั๋วแลกเงินจะให้ผลตอบแทนที่สูงกว่าดอกเบี้ยเงินฝากธนาคารทั่วไป แต่สิ่งที่คุณน้าอยากเตือนสติทุกคนเสมอคือ “ผลตอบแทนสูง มาพร้อมความเสี่ยงที่สูงขึ้นเสมอ” ค่ะ

• ความเสี่ยงการผิดนัดชำระหนี้ (Default Risk): ตั๋วแลกเงินของเอกชนส่วนใหญ่ไม่มีหลักประกัน (Unsecured) หากบริษัทผู้ออกตั๋วประสบปัญหาทางการเงิน หรือล้มละลาย นักลงทุนอาจไม่ได้รับเงินคืนทั้งจำนวน
• ไม่ได้รับการคุ้มครองจากสถาบันคุ้มครองเงินฝาก: ตั๋วแลกเงินไม่ใช่เงินฝากธนาคาร หากบริษัทเบี้ยวหนี้ คุณต้องดำเนินการฟ้องร้องทางแพ่งเอง
• ตรวจสอบ Credit Rating เสมอ: หากสนใจลงทุน ควรเลือกตั๋วแลกเงินที่ได้รับการจัดอันดับความน่าเชื่อถืออยู่ในระดับลงทุนได้ (Investment Grade คือ BBB- ขึ้นไป)
• อย่ามองแค่ผลตอบแทนที่สูงเกินจริง: ตั๋วแลกเงินที่ให้ดอกเบี้ยสูงผิดปกติ มักออกโดยบริษัทที่มีความเสี่ยงทางการเงินสูงจนไม่สามารถกู้ยืมจากธนาคารตามปกติได้

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ตั๋วแลกเงิน มีกี่ประเภท?

หลัก ๆ แบ่งตามกำหนดเวลาชำระเงินเป็น 2 ประเภท คือ Sight Draft (ตั๋วแลกเงินที่ต้องชำระเมื่อเห็นตั๋วทันที) และ Time Draft หรือ Usance Draft (ตั๋วแลกเงินที่มีกำหนดเวลาชำระเงินในอนาคตอย่างชัดเจน)

บุคคลธรรมดาสามารถซื้อตั๋วแลกเงินได้ไหม?

ได้ค่ะ แต่ส่วนใหญ่เสนอขายผ่านสถาบันการเงินให้แก่กลุ่มนักลงทุนรายใหญ่ (High Net Worth) หรือนักลงทุนสถาบัน เนื่องจากตั๋วแลกเงินมักจะกำหนดวงเงินขั้นต่ำในการซื้อต่อฉบับไว้ค่อนข้างสูง (เช่น 1 ล้านบาทขึ้นไป)

หากผู้ออกตั๋วแลกเงินเบี้ยวหนี้ ต้องทำอย่างไร?

ผู้รับเงินสามารถใช้ตั๋วแลกเงินเป็นหลักฐานตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะตั๋วเงิน เพื่อยื่นฟ้องร้องต่อศาลบังคับให้ชำระหนี้ตามตั๋วได้ทันที

สรุป ตั๋วแลกเงิน คือ

ตั๋วแลกเงิน คือ ตราสารหนี้ระยะสั้นที่เป็นเครื่องมือการระดมทุนยอดนิยมของภาคเอกชนและสถาบันการเงิน ซึ่งให้ผลตอบแทนที่ดีกว่าเงินฝากทั่วไปในรูปแบบของการขายลดราคา อย่างไรก็ตาม ตั๋วแลกเงินมีความเสี่ยงจากการผิดนัดชำระหนี้ของผู้ออกตั๋ว นักลงทุนจึงควรศึกษา Credit Rating และสถานะทางการเงินของบริษัทผู้ออกอย่างรอบคอบก่อนตัดสินใจลงทุนเสมอค่ะ คุณน้าแนะนำให้อ่านเรื่อง ตราสารหนี้ เพิ่มเติมเพื่อวางแผนจัดพอร์ตได้อย่างปลอดภัยค่ะ

การลงทุนมีความเสี่ยงและมีผันผวนสูง ผู้ลงทุนอาจสูญเสียเงินต้นบางส่วนหรือทั้งหมดได้ นักลงทุนควรศึกษารายละเอียดให้รอบคอบ ทั้งปัจจัยพื้นฐานและปัจจัยทางเทคนิค ก่อนการตัดสินใจลงทุน ผลการดำเนินงานในอดีตไม่ได้เป็นสิ่งยืนยันถึงผลในอนาคต บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้เท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำในการลงทุน บทความนี้จัดทำขึ้นโดยทีมงานร่วมกับเครื่องมือ AI เพื่อช่วยรวบรวมและเรียบเรียงข้อมูล และผ่านการตรวจทานโดยทีมบรรณาธิการก่อนเผยแพร่ ด้วยความปรารถนาดีจากทีมงานคุณน้าพาเทรด

ขอขอบคุณข้อมูลจาก: ธนาคารแห่งประเทศไทย (BOT) และ ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET)

สำหรับใครที่สนใจอ่านรีวิวโบรกเกอร์ : Review Brokers

บทความในเรื่องการลงทุนที่น่าสนใจ : Investing

คลังความรู้จากคุณน้า : Knowledge