Crowdfunding คืออะไร? เข้าใจพื้นฐานก่อนเริ่มระดมทุนจริง

Crowdfunding คือ การระดมทุนจากคนหมู่มากผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์เพื่อสนับสนุนโครงการ หรือธุรกิจที่ต้องการเงินทุนในการเริ่มต้นและเติบโต การระดมทุนรูปแบบนี้ช่วยเปิดโอกาสให้ทั้งสตาร์ทอัป ผู้ประกอบการรายย่อย และนักลงทุนทั่วไปเข้าถึงกันได้ง่ายยิ่งขึ้นค่ะ ในบทความนี้ คุณน้าจะพาทุกคนมาทำความเข้าใจแบบเจาะลึกว่า Crowdfunding คืออะไร มีกี่ประเภท ในไทยทำได้ผ่านช่องทางไหน และมีความเสี่ยงอะไรบ้างที่ต้องรู้ก่อนเริ่มค่ะ

หมายเหตุ: บทความนี้เป็นเพียงบทความให้ความรู้เท่านั้น ไม่ได้เป็นการชักชวนเพื่อลงทุนแต่อย่างใด โปรดใช้วิจารณญาณในการอ่าน

Crowdfunding คืออะไร?

Crowdfunding หรือ คราวด์ฟันดิง คือ การระดมทุนมวลชน โดยเป็นการระดมเงินทุนจำนวนเล็ก ๆ จากผู้คนจำนวนมาก (Crowd) ผ่านช่องทางอินเทอร์เน็ตหรือแพลตฟอร์มตัวกลาง เพื่อนำเงินทุนไปใช้ในการดำเนินโครงการ ผลิตสินค้า หรือขับเคลื่อนธุรกิจให้สำเร็จตามเป้าหมาย (Funding)

กระบวนการทำงานของ Crowdfunding คือการเปลี่ยนรูปแบบการระดมทุนเดิม ๆ ที่ต้องพึ่งพาธนาคารหรือสถาบันการเงินขนาดใหญ่ มาเป็นการเปิดโอกาสให้สาธารณชนทั่วไปเข้ามาร่วมสนับสนุนโดยตรง ซึ่งผู้สนับสนุนหรือผู้ลงทุนจะได้รับผลตอบแทนในรูปแบบที่แตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับประเภทของการระดมทุนนั้น ๆ ค่ะ

Crowdfunding มีกี่ประเภท?

รูปแบบการระดมทุนดังกล่าวสามารถแบ่งออกเป็น 4 ประเภทหลัก ตามรูปแบบของผลตอบแทนที่ผู้สนับสนุนหรือผู้ลงทุนจะได้รับ ดังนี้ค่ะ

1. Reward-based Crowdfunding (การระดมทุนแลกของรางวัล): ผู้สนับสนุนจะได้สินค้า ผลิตภัณฑ์รุ่นแรก หรือสิทธิพิเศษจากโครงการนั้น ๆ เป็นการตอบแทน เช่น การสั่งซื้อสินค้าล่วงหน้า (Pre-order) บนแพลตฟอร์มระดับโลกอย่าง Kickstarter หรือ Indiegogo
2. Donation-based Crowdfunding (การระดมทุนเพื่อการบริจาค): เป็นการระดมทุนเพื่อวัตถุประสงค์การกุศล การช่วยเหลือสังคม หรือโครงการจิตอาสา โดยผู้บริจาคจะไม่ได้รับผลตอบแทนทางการเงินใด ๆ กลับคืนมา
3. Equity Crowdfunding (การระดมทุนแลกหุ้นส่วน): ผู้ลงทุนจะได้รับหุ้นหรือสิทธิความเป็นเจ้าของในบริษัทนั้น ๆ เป็นผลตอบแทน หากบริษัทเติบโตและมีกำไร ผู้ลงทุนจะมีโอกาสได้รับปันผลหรือกำไรจากการขายหุ้นในอนาคต
4. Debt Crowdfunding (การระดมทุนรูปแบบหุ้นกู้/เงินกู้): ผู้ลงทุนมีสถานะเป็นผู้ให้กู้ และจะได้รับผลตอบแทนในรูปของดอกเบี้ยตามระยะเวลาที่กำหนด พร้อมคืนเงินต้นเมื่อครบกำหนดสัญญา

P2P Lending คืออะไร? ทำความเข้าใจ Debt Crowdfunding เพิ่มเติม

P2P Lending หรือ Peer-to-Peer Lending เป็นรูปแบบหนึ่งของการระดมทุนประเภท Debt Crowdfunding ที่เปิดโอกาสให้บุคคลธรรมดาหรือผู้ประกอบการสามารถกู้ยืมเงินจากผู้ลงทุนรายย่อยได้โดยตรงผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ โดยไม่ต้องผ่านธนาคารพาณิชย์

Crowdfunding ในไทย มีอะไรบ้าง และกฎหมายรองรับอย่างไร?

สำหรับการระดมทุนมวลชนในไทย ได้รับการกำกับดูแลจากสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) เพื่อคุ้มครองนักลงทุนและสร้างมาตรฐานที่ปลอดภัย ก.ล.ต. ให้การรองรับการระดมทุน 2 รูปแบบหลัก คือ Equity Crowdfunding (หุ้นทุน) และ Debt Crowdfunding (หุ้นกู้)

ปัจจุบัน ก.ล.ต. ได้ให้ใบอนุญาตแก่แพลตฟอร์ม Crowdfunding Portal หลายรายในไทย ผู้สนใจสามารถตรวจสอบรายชื่อล่าสุดที่ได้รับใบอนุญาตได้โดยตรงที่เว็บไซต์ก่อนตัดสินใจลงทุนทุกครั้งค่ะ 

แพลตฟอร์มที่เป็นตัวกลางในการเปิดระดมทุนประเภทลงทุนเพื่อผลตอบแทน (Investment-based) จะต้องได้รับใบอนุญาตระบบเสนอขายหุ้นกู้หรือหุ้นคราวด์ฟันดิง (Crowdfunding Portal) จาก ก.ล.ต. เท่านั้น เพื่อทำการคัดกรองประวัติธุรกิจ ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล และกำหนดวงเงินการลงทุนสำหรับนักลงทุนรายย่อยเพื่อจำกัดความเสี่ยงค่ะ

เปรียบเทียบ Crowdfunding กับทางเลือกการลงทุนอื่นสำหรับมนุษย์เงินเดือน

สำหรับมนุษย์เงินเดือนที่กำลังมองหาช่องทางจัดสรรเงินออม การเข้าใจความแตกต่างของแต่ละสินทรัพย์จะช่วยให้วางพอร์ตได้เหมาะสมค่ะ

ข้อมูลข้างต้นเป็นการเปรียบเทียบเชิงคุณภาพโดยทั่วไป ผู้อ่านควรตรวจสอบอัตราดอกเบี้ยและเงื่อนไขล่าสุดของแต่ละผลิตภัณฑ์จากธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) หรือสำนักงาน ก.ล.ต. โดยตรงก่อนตัดสินใจลงทุนค่ะ

ข้อดีและข้อควรระวังของการลงทุนใน Crowdfunding

นอกจากนี้ นักลงทุนควรตระหนักว่า การระดมทุนรูปแบบนี้เป็นสินทรัพย์ทางเลือกที่มีความเสี่ยงสูงกว่าสินทรัพย์ดั้งเดิม เนื่องจากไม่มีหน่วยงานหรือกองทุนใดค้ำประกันเงินลงทุน หากธุรกิจที่ระดมทุนล้มเหลวหรือไม่สามารถชำระคืนได้ตามกำหนด นักลงทุนมีโอกาสสูญเสียเงินต้นทั้งจำนวน จึงควรลงทุนด้วยเงินเย็นที่รับความเสี่ยงได้เท่านั้น และไม่ควรกระจุกตัวเงินลงทุนไว้ในโครงการเดียวค่ะ 

คำถามที่พบบ่อย

Crowdfunding ต่างจากการลงทุนในหุ้นอย่างไร?

การลงทุนในหุ้นผ่านตลาดหลักทรัพย์จะมีสภาพคล่องสูงกว่ามาก สามารถซื้อขายเปลี่ยนมือได้ทุกวันทำการและมีข้อมูลการเงินเปิดเผยต่อสาธารณะอย่างสม่ำเสมอ ขณะที่ Crowdfunding เป็นการลงทุนในบริษัทนอกตลาดหรือโครงการเฉพาะกิจที่มีสภาพคล่องต่ำกว่า และมีความเสี่ยงด้านข้อมูลสูงกว่าค่ะ

มือใหม่เริ่มต้นลงทุน Crowdfunding ในไทย ต้องเตรียมตัวอย่างไร?

ควรเริ่มต้นด้วยการตรวจสอบรายชื่อแพลตฟอร์ม (Crowdfunding Portal) ที่ได้รับใบอนุญาตจาก ก.ล.ต. ไทยก่อนเสมอ จากนั้นศึกษาแผนธุรกิจ หนังสือชวนเชื่อ และประเมินความเสี่ยงของโครงการ รวมทั้งตั้งงบประมาณเงินเย็นที่ไม่กระทบต่อการดำรงชีวิตประจำวันค่ะ

การลงทุน Crowdfunding มีความเสี่ยงที่จะสูญเงินต้นหรือไม่?

มีความเสี่ยงที่จะสูญเสียเงินต้นได้ค่ะ โดยเฉพาะ Equity Crowdfunding และ Debt Crowdfunding ที่ขึ้นอยู่กับความสำเร็จและการชำระหนี้ของบริษัทที่ระดมทุน นักลงทุนจึงไม่ควรร่วมลงทุนด้วยเงินทั้งหมดในโครงการเดียวค่ะ

สรุปเกี่ยวกับ Crowdfunding

Crowdfunding คือ อีกหนึ่งทางเลือกการระดมทุนและการลงทุนยุคดิจิทัลที่ช่วยเชื่อมโยงระหว่างผู้ต้องการเงินทุนกับผู้สนับสนุนโดยตรง แม้จะมอบโอกาสในการเข้าถึงธุรกิจสตาร์ทอัป หรือให้ผลตอบแทนในรูปแบบดอกเบี้ยและสิทธิประโยชน์ต่าง ๆ แต่ก็มาพร้อมความเสี่ยงสภาพคล่องและความเสี่ยงด้านการดำเนินธุรกิจที่สูง หากสนใจ ควรศึกษาข้อมูลโครงการอย่างถี่ถ้วน เลือกแพลตฟอร์มที่ได้รับใบอนุญาตจาก ก.ล.ต. และจัดสรรเงินลงทุนอย่างเหมาะสม เพื่อเพิ่มโอกาสในความมั่งคั่งอย่างยั่งยืนค่ะ

การลงทุนมีความเสี่ยงและมีความผันผวนสูง รวมถึงมีโอกาสสูญเสียเงินต้นทั้งหมดหรือบางส่วน นักลงทุนควรศึกษารายละเอียดให้รอบคอบ ทั้งปัจจัยพื้นฐานและปัจจัยทางเทคนิค ก่อนการตัดสินใจลงทุน ผลการดำเนินงานในอดีตไม่ได้เป็นสิ่งยืนยันถึงผลในอนาคต บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้เท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำในการลงทุน ด้วยความปรารถนาดีจากทีมงานคุณน้าพาเทรด 

บทความนี้จัดทำขึ้นโดยได้รับความช่วยเหลือจากระบบ AI ภายใต้การตรวจสอบและควบคุมคุณภาพโดยทีมบรรณาธิการของคุณน้าพาเทรดก่อนเผยแพร่ทุกครั้งค่ะ 

ขอขอบคุณข้อมูลจาก: สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) และ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.)

สำหรับใครที่สนใจอ่านรีวิวโบรกเกอร์ : Review Brokers

บทความในเรื่องการลงทุนที่น่าสนใจ : Investing

คลังความรู้จากคุณน้า : Knowledge